Sáng ra kéo nhá, Thiện thấy bà con cầm lên vài con tôm đốt đuôi trắng đục như luộc. Hôm sau thêm vài con nữa. Ngày nào cũng rớt lẻ tẻ, tôm từ 45 ngày tuổi trở lên cứ hao dần. Tiền cám, tiền điện quạt vẫn đốt mỗi ngày mà tôm không lớn, trong bụng chỉ sợ mất trắng cả vụ.
Câu hỏi làm bà con mất ngủ là: đây là bệnh hoại tử cơ trên tôm hay chỉ là đục cơ do sốc? Một bên tạt khoáng, giảm sốc là đỡ. Một bên là virus, chưa có thuốc nào trị. Nhầm giữa hai bên là mất tiền hai lần. Bài này giúp bà con nhìn ra tôm bị trắng đục cơ đốt đuôi thuộc loại nào, và việc cần làm ngay để giữ phần tôm còn lại.
Bệnh hoại tử cơ trên tôm là gì?
Bệnh hoại tử cơ trên tôm do virus IMNV (Infectious Myonecrosis Virus) gây ra. Virus phá hủy cơ vân của tôm, thường gặp trên tôm thẻ từ khoảng 45 ngày tuổi trở lên. Hiện chưa có thuốc đặc trị, nên ai hứa với bà con là “chữa khỏi” thì bà con nên cẩn thận.
Ngoài ao, bà con hay gọi bệnh này là “trắng đuôi”, “đục đuôi”, “tôm luộc” hay “tôm trắng đục cơ”. Trong tài liệu, bệnh còn được gọi là hoại tử cơ IMNV hoặc bệnh đục cơ ở tôm thẻ chân trắng. Tên gọi nhiều, nhưng gốc là một loại virus gây hoại tử cơ.
Dấu hiệu tôm bị hoại tử cơ: nhìn cả đàn, đừng nhìn một con
Trắng đục bắt đầu từ đốt đuôi, lan dần lên thân và không hồi
Vết trắng đục thường khởi phát ở các đốt bụng cuối và đuôi quạt, rồi lan dần lên các đốt phía trên. Vùng cơ hoại tử lâu ngày có thể chuyển đỏ vì thịt bị hủy. Bà con thấy tôm “trắng đuôi, đỏ thân” thì phải chú ý.
Nhưng Thiện nói thật: đục cơ do sốc (sau chài, kéo nhá, nắng nóng, mưa lớn) cũng hay bắt đầu đúng chỗ đó, cũng “trắng đuôi”. Đây chính là lý do hai bệnh này hay bị nhầm. Vì vậy vị trí vết đục KHÔNG đủ để kết luận. Điểm khác nằm ở chỗ: đục do sốc thì khi hết sốc tôm hồi dần trong 1 đến 3 ngày; còn hoại tử cơ IMNV thì vết đục không hồi mà lan tiếp, và số con đục trong đàn tăng dần theo từng ngày.
Tôm hao rỉ rả nhiều tuần, nhưng có thể bùng chết dồn sau một cú sốc
Bình thường IMNV làm tôm rớt lẻ ở nhá và đáy ao, tỷ lệ hao tăng chầm chậm, “rỉ máu” cả vụ. Nhưng bệnh này có pha cấp tính: ao đã có tôm nhiễm virus mà gặp một cú sốc như chài, sang tôm, thay nước đột ngột, mưa lớn, độ mặn hay nhiệt độ dao động mạnh, tôm có thể chết dồn hàng loạt trong 1 đến 2 ngày, hao tích lũy có khi tới 40 đến 70%. Nên bà con không được lấy “chết dồn nhanh” để kết luận là sốc đơn thuần rồi chỉ tạt khoáng. Phải xem sau khi hết sốc tôm có hồi không, hay vẫn đục tiếp, vẫn rớt tiếp.
Dấu hiệu đi kèm cần quan sát thêm
- Tôm vẫn ăn nhưng FCR (hệ số tiêu tốn thức ăn) tăng, tôm lớn không đều.
- Một số con có cơ đỏ, hoại tử.
- Không có đốm trắng trên vỏ. Nếu có đốm trắng thì bà con xem thêm bài bệnh đốm trắng trên tôm để không nhầm.
Bảng phân biệt hoại tử cơ IMNV và đục cơ do sốc
Thiện gom lại thành bảng để bà con đối chiếu ngay tại ao:
| Tiêu chí | Hoại tử cơ (IMNV) | Đục cơ do sốc, thiếu khoáng |
|---|---|---|
| Nguyên nhân | Virus IMNV | Sốc nhiệt, sốc độ mặn, mưa, thiếu khoáng |
| Vị trí khởi phát | Đốt bụng cuối, đuôi quạt | Cũng hay ở đốt cuối, đuôi quạt. Không dùng vị trí để kết luận |
| Diễn tiến vết đục | Lan dần từ đuôi lên thân, không hồi | Dừng lại và nhạt dần khi hết sốc |
| Số con đục trong đàn | Tăng dần theo ngày | Giảm dần sau 1 đến 3 ngày |
| Thời điểm xuất hiện | Bất kỳ lúc nào, thường sau 45 ngày tuổi | Ngay sau mưa, sốc nhiệt, chài, kéo nhá, thay nước đột ngột |
| Diễn tiến chết | Rỉ rả nhiều tuần; có thể bùng chết dồn 1 đến 2 ngày sau một cú sốc | Rớt dồn ngay sau cú sốc, rồi dừng khi hết sốc |
| Cơ chuyển đỏ hoại tử | Có | Hiếm |
| Phản ứng với khoáng và giảm sốc 2 đến 3 ngày | Không hồi, vẫn lan | Thường hồi trong 1 đến 3 ngày |
| Khả năng lây | Lây giữa các con | Không lây |
| Xác định chắc chắn | Xét nghiệm PCR | Hồi sau khi giảm sốc là đủ |
| Hướng xử lý | Phòng là chính, chưa có thuốc đặc trị | Xử lý được bằng khoáng và giảm sốc |
Mẹo thử tại ao để biết có phải bệnh hoại tử cơ trên tôm không: bà con tạt khoáng và giảm sốc trong 2 đến 3 ngày, đồng thời ngừng chài, ngừng sang tôm, ngừng thay nước đột ngột. Tôm hồi lại, số con đục giảm thì nhiều khả năng là đục cơ do sốc. Tôm vẫn lan, số con đục tăng theo ngày, vẫn rớt thì coi là IMNV, gửi mẫu xét nghiệm PCR để chắc chắn và không kéo dài phép thử nữa. Cách xử lý chi tiết loại do sốc, bà con xem bài đục cơ, cong thân do sốc nhiệt, thiếu khoáng. Thiện không viết lại ở đây để bà con khỏi đọc trùng.
Nguyên nhân và đường lây của hoại tử cơ trong ao
Virus có thể theo tôm giống mang mầm bệnh vào ao. Trong ao, bệnh lây ngang qua nhiều đường:
- Tôm khỏe ăn xác tôm bệnh. Đây là đường lây hay bị bỏ quên nhất.
- Nước, dụng cụ dùng chung, ao kế bên.
Bệnh dễ bùng khi tôm stress: sốc độ mặn, sốc nhiệt, oxy thấp, mật độ dày. Vì vậy chọn giống sạch bệnh ngay từ đầu rất quan trọng. Bà con xem thêm bài cách chọn tôm giống khỏe.
Bệnh hoại tử cơ trên tôm tốn tiền ở đâu?
Bệnh hoại tử cơ trên tôm thường không làm bà con sập trong một đêm. Nó làm hao hụt cả vụ: tôm đục thịt bị thương lái chê, bán rớt giá. Tôm ăn mà không lớn nên cám đổ ra nhiều. Tiền thuốc, tiền xử lý nước đổ vào cũng vô ích nếu nhầm với đục cơ do sốc. Và nếu một cú sốc làm bùng pha cấp tính thì cả tháng nuôi có thể mất trong hai ngày.
Nhầm bệnh là mất tiền hai lần: một lần tiền thuốc, một lần tiền tôm. Còn hỏi “hoại tử cơ có thuốc chữa không” thì Thiện trả lời thẳng: chưa có thuốc đặc trị, không ai cam kết chữa được. Việc của mình là phòng, và giữ cho tôm khỏe nhất có thể.
Ao đã có tôm hoại tử cơ: 5 việc làm ngay để giữ phần còn lại
Cảnh báo trước: ao đã có dấu hoại tử lan mà gặp thêm một cú sốc (chài, sang tôm, thay nước lớn, mưa to) thì có thể chết dồn ngay trong 1 đến 2 ngày. Lúc đó không được mang khoáng ra xử như sốc đơn thuần, phải làm đủ 5 việc dưới đây, và việc 1, việc 2 làm ngay từ ngày đầu, không chờ kết quả phép thử.
- Vớt tôm bệnh, tôm chết mỗi ngày, ngay từ ngày đầu. Cắt đường lây “ăn xác”. Dụng cụ vớt dùng riêng cho ao đó.
- Ngừng mọi tác động gây sốc ngay. Ngừng chài, ngừng sang tôm, ngừng thay nước đột ngột. Giữ ổn định oxy, pH, nhiệt độ. Mùa nắng nóng bà con xem bài chống nóng cho tôm mùa nắng nóng.
- Song song đó, xác định cho chắc. Tạt khoáng canxi 1kg/1.000 m³ nước và giảm sốc 2 đến 3 ngày, đồng thời gửi mẫu xét nghiệm PCR. Hết sốc mà tôm vẫn rớt tăng dần, số con đục vẫn tăng thì coi là IMNV, không kéo dài phép thử.
- Giữ tôm khỏe để sống qua. Bổ sung khoáng canxi, dùng vitamin C cho tôm chống sốc, và men vi sinh gan ruột cho tôm mua ở đâu để tôm ăn tốt, gan ruột khỏe.
- Cân nhắc thu hoạch sớm nếu số con đục tăng nhanh mà tôm đã đạt cỡ bán được. Bà con xem bài thời điểm thu hoạch tôm thẻ chân trắng.
Bà con chưa chắc tôm nhà mình bị sốc hay IMNV? Anh chị chụp ảnh tôm, ghi ngày tuổi và kể cho Thiện hôm trước có chài, sang tôm hay mưa không, gửi qua Zalo Thiện 0977 586 863. Thiện xem giúp là sốc hay IMNV trước khi anh chị đổ thuốc. Sản phẩm xem tại www.thienmucoi.com.
Sản phẩm Thiện dùng để hỗ trợ phòng hoại tử cơ
Thiện nói trước: Thiện không bán thuốc chữa bệnh hoại tử cơ trên tôm vì không có loại đó. Thiện bán bộ hỗ trợ phòng, để giảm nguy cơ tôm mắc và để bà con khỏi nhầm đục cơ do thiếu khoáng với IMNV.
🌿 Baidouqing — thuốc phòng virus cho tôm thẻ (320.000đ, mua 5 tặng 1)
Sản phẩm nguồn hàng Trung Quốc, là thuốc phòng virus cho tôm thẻ, dùng để hỗ trợ phòng virus, tăng sức đề kháng cho tôm. Bà con dùng định kỳ từ đầu vụ và ở các giai đoạn tôm dễ stress.
Cách dùng: dùng định kỳ từ đầu vụ và ở các giai đoạn tôm dễ stress; liều theo thể tích ao, bà con nhắn Zalo Thiện 0977 586 863 để được tính liều đúng cho ao nhà mình.
Giá: 320.000đ/chai, mua 5 tặng 1.
Lưu ý: Baidouqing chỉ dùng để phòng, không dùng để trị bệnh.
🌿 Khoáng bổ sung canxi Thiện Mũ Cối (348.000đ)
Đây là khoáng tạt cho tôm bị đục cơ do thiếu khoáng. Bổ sung khoáng giúp hỗ trợ giảm đục cơ do thiếu khoáng, nhờ vậy bà con khỏi nhầm với IMNV. Khoáng cũng giúp tôm cứng vỏ và chịu sốc tốt hơn. Nên dùng sau mưa, sau sốc nhiệt và quanh kỳ lột.
Liều dùng: 1kg/1.000 m³ nước.
Bà con muốn biết thêm khoáng canxi cho tôm loại nào tốt và cách tạt thì xem bài riêng. Đi kèm khoáng là vitamin C để chống sốc và men vi sinh gan ruột để tôm ăn khỏe, bà con xem hai bài đã dẫn ở trên.
Phòng bệnh hoại tử cơ cho tôm từ đầu vụ: checklist 6 điểm
- Chọn giống sạch bệnh, có kết quả PCR âm tính IMNV.
- Cải tạo ao kỹ, diệt khuẩn nước đầu vụ, không lấy nước từ ao bệnh. Bà con xem bài diệt khuẩn nước ao tôm.
- Thả mật độ vừa phải, giữ oxy đủ, hạn chế sốc độ mặn, nhiệt độ, pH. Hạn chế chài, sang tôm khi tôm đang yếu.
- Bổ sung khoáng canxi định kỳ theo liều 1kg/1.000 m³ nước, kèm vitamin C quanh kỳ lột và sau mưa.
- Dùng Baidouqing để hỗ trợ phòng virus định kỳ từ đầu vụ, liều theo ao — hỏi Thiện qua Zalo.
- Vớt tôm chết ngay, không dùng chung dụng cụ giữa các ao.
Muốn nắm các bệnh hay gặp khác trên tôm thẻ, bà con xem bài các bệnh thường gặp trên tôm thẻ chân trắng.
Câu hỏi thường gặp về bệnh hoại tử cơ trên tôm
Bệnh hoại tử cơ trên tôm có chữa được không?
Chưa có thuốc đặc trị, nên không có thuốc trị hoại tử cơ cho tôm để bà con mua. Việc làm được là giữ tôm khỏe, vớt xác để cắt đường lây, ngừng gây sốc, cân nhắc thu sớm nếu tôm đủ cỡ. Phòng bệnh vẫn là chính.
Tôm bị trắng đục đốt đuôi là bệnh gì, do virus hay do sốc?
Cả hai đều có thể bắt đầu trắng ở đốt đuôi, nên không nhìn vị trí mà kết luận. Bà con tạt khoáng, giảm sốc, ngừng chài trong 2 đến 3 ngày. Tôm hồi lại, số con đục giảm thì do sốc. Vết đục lan tiếp, số con đục tăng theo ngày, tôm vẫn rớt thì nghĩ đến IMNV, nên gửi mẫu PCR để chắc chắn.
Làm sao phân biệt hoại tử cơ IMNV với đục cơ do thiếu khoáng?
Nhìn ba điểm: sau khi giảm sốc 2 đến 3 ngày tôm có hồi không, số con đục trong đàn tăng hay giảm theo ngày, và kết quả PCR. Tôm đục cơ do thiếu khoáng thường hồi khi tạt khoáng đúng liều và giảm sốc; tôm IMNV thì không hồi mà lan tiếp.
Hoại tử cơ lây lan qua đường nào trong ao tôm?
Chủ yếu qua tôm khỏe ăn xác tôm bệnh, ngoài ra qua nước, dụng cụ dùng chung và ao kế bên. Tôm giống mang mầm bệnh cũng là nguồn đưa virus vào ao ngay từ đầu.
Tôm bị hoại tử cơ thì có nên thu hoạch sớm không?
Nếu tôm đã đạt cỡ bán được mà số con đục tăng nhanh thì nên tính thu sớm, vì chỉ cần thêm một cú sốc là có thể chết dồn. Nếu tôm còn nhỏ thì giữ bằng khoáng, vitamin C, men vi sinh gan ruột, ngừng gây sốc và vớt xác tôm chết mỗi ngày.
Lời Thiện nhắn bà con
Bệnh hoại tử cơ trên tôm không đáng sợ bằng việc nhầm bệnh. Đừng nhìn một con tôm trắng đuôi rồi hoảng, cũng đừng thấy tôm chết dồn rồi chắc là sốc. Hãy nhìn cả đàn qua 2 đến 3 ngày giảm sốc: hồi hay lan tiếp, là bà con biết nên tạt khoáng hay nên tính đường giữ tôm. Đừng đổ thuốc mò hết loại này đến loại khác, vừa tốn tiền vừa chậm. Bà con cứ chụp ảnh ao, ảnh tôm gửi qua Zalo, Thiện xem giúp miễn phí.
💬 Nhắn Zalo Thiện — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối