Ký Sinh Trùng Gregarine Trên Tôm: Vì Sao Ăn Mà Không Lớn?

Canh nhá vẫn sạch, tôm vẫn ăn đều, vậy mà 20 ngày rồi cỡ tôm đứng im. Cám đổ xuống ao mỗi ngày, tiền điện quạt đốt mỗi đêm, nhưng cứ như đổ vào cái thùng không đáy. Thiện gặp cảnh này ở nhiều ao, từ Cà Mau, Bạc Liêu tới Nghệ An, Ninh Bình. Bà con kéo vài con lên soi đường ruột thì thấy ruột đứt khúc zic-zac, phân thì đứt đoạn.

Nhiều ca như vậy không phải do thiếu cám, cũng chưa chắc do EHP. Thủ phạm hay gặp là ký sinh trùng Gregarine trên tôm, nằm trong ruột và ăn chặn phần tôm hấp thu. Đây là lý do tôm ăn mà không lớn.

Bài này Thiện kể bà con nghe bốn việc. Soi kính thấy gì. Gregarine vào ao từ đâu. Nó làm hao tiền cám thế nào. Và xử lý từng bước ra sao để tôm ruột đứt khúc trở lại bình thường.

Ký sinh trùng Gregarine trên tôm là gì? Soi kính thấy gì?

Gregarine là loại trùng hai tế bào (thuộc ngành Apicomplexa), sống bám trong ruột giữa và ruột sau của tôm. Nó không phải vi khuẩn, cũng không phải virus. Vì vậy kháng sinh hay thuốc diệt khuẩn không trúng đích. Nói cho dễ hiểu, nó bám vào vách ruột và hút phần chất tôm vừa tiêu hóa. Bà con còn gọi nó là trùng hai tế bào trên tôm, hoặc gregarine trên tôm.

Soi kính ruột tôm: thể hình hạt, hình quả dưa bám thành ruột

Soi kính ruột tôm ở vật kính 10x đến 40x, bà con sẽ thấy:

• Thể dinh dưỡng hình hạt gạo hoặc quả dưa, chia hai ngăn, hay nối thành chuỗi và bám vào thành ruột.
• Nang kén hình tròn ở ruột sau. Đây là thứ tôm thải ra theo phân rồi đi lây tiếp.

Cách làm đơn giản: cắt một đoạn ruột giữa, ép lên lam kính, nhỏ một giọt nước muối sinh lý rồi soi. Đem so với ruột tôm khỏe, đường ruột liền một sợi, đầy và màu thức ăn đồng nhất.

Gregarine khác EHP và phân trắng ở chỗ nào?

Bệnh	Cách nhận ra	Ghi chú
Gregarine	Soi kính thường thấy ngay, ruột đứt khúc, FCR cao	Ký sinh trùng, lây qua ký chủ dưới đáy ao
EHP	Bào tử rất nhỏ, cần nhuộm hoặc PCR mới chắc, tôm phân đàn mạnh	Xem thêm bài bệnh EHP trên tôm
Phân trắng	Sợi phân trắng nổi ở góc gió	Là hậu quả, có thể do cả hai bệnh trên cộng thêm vi khuẩn

Bài này Thiện chỉ bám Gregarine. Nếu tôm nhà mình ruột đứt hay trống ruột mà soi không thấy ký sinh trùng, bà con đọc thêm bài tôm bị đứt ruột, trống ruột do các nguyên nhân khác để đối chiếu.

Tôm bị Gregarine có dấu hiệu gì ngoài ao: ruột đứt khúc, phân đứt đoạn, ăn mà không lớn

Không cần kính, bà con nhìn tay nhìn mắt cũng nhận ra năm dấu hiệu:

• Ruột đứt khúc, zic-zac, đoạn trống xen đoạn đầy.
• Phân tôm đứt đoạn, ngắn, nổi lơ phơ trong nhá.
• Tôm ăn đều nhưng cỡ không lên. Kiểm size sau 7 ngày thấy gần như không đổi.
• Đàn tôm phân cỡ, vỏ mỏng, hơi xanh nhạt.
• Nặng hơn thì bắt đầu có sợi phân trắng ở góc gió.

“Ăn mà không lớn” là dấu hiệu đặc trưng nhất của tôm bị ký sinh trùng đường ruột. Nó khác với tôm bỏ ăn do gan, vì tôm vẫn ăn khỏe nhưng không lên cỡ. Nếu tôm chậm lớn mà soi ruột không thấy gì, bà con đối chiếu thêm bài nguyên nhân tôm chậm lớn.

Tự kiểm tra tại ao trong 3 bước:

• Bước 1: xem nhá, nhìn lượng cám còn và dáng phân.
• Bước 2: bắt 10 con, soi đường ruột bằng mắt dưới nắng.
• Bước 3: cân mẫu để biết tôm đang lên cỡ hay đứng.

Mùa nắng nóng bà con càng phải để ý. Nhiệt độ cao làm ốc, giun dưới đáy phát triển nhanh, Gregarine cũng tăng theo. Đó là lý do tôm nhiễm gregarine mùa nắng nóng thường nhiều hơn. Cách giữ ao ổn trong nắng gắt, Thiện đã viết ở bài chống nóng cho tôm mùa nắng nóng.

Gregarine lây vào ao tôm từ đâu? Ốc, giun nhiều tơ, hai mảnh vỏ

Gregarine cần ký chủ trung gian để hoàn thành vòng đời. Những ký chủ này sống dưới đáy ao: ốc đinh, ốc hút, giun nhiều tơ và các loài thân mềm hai mảnh vỏ như hến, chem chép. Tôm đi kiếm mồi đáy, nuốt phải nang kén là nhiễm. Rồi tôm thải nang kén theo phân, ốc giun ăn lại, vòng lặp cứ thế chạy suốt vụ. Ao đất, ao cải tạo vội, đáy nhiều bùn đen là ổ lý tưởng.

Theo nghiên cứu đã công bố của Đại học Cần Thơ, khoảng 96,5% mẫu tôm khảo sát ở Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau nhiễm gregarine. Nghĩa là đây không phải bệnh hiếm. Gần như ao nào cũng có, chỉ khác mức độ nặng nhẹ.

Vì sao kháng sinh hay diệt khuẩn không hết? Vì chúng chỉ nhắm vào con tôm, trong khi ổ ký chủ dưới đáy vẫn còn nguyên. Muốn cắt nguồn thì phải biết cách diệt ốc đinh trong ao nuôi tôm.

Gregarine kéo theo phân trắng và FCR cao: tiền cám đi đâu?

Gregarine không làm tôm chết hàng loạt, nên chủ trại hay lơ là. Nhưng nó âm thầm gây hại theo ba lớp:

• Vách ruột bị bám nên tôm hấp thu kém, FCR bị đội lên. Cám từ 1,2 thành 1,5 đến 1,6 nghĩa là bà con tốn thêm khoảng 25 đến 30% tiền cám cho cùng một sản lượng.
• Ruột tổn thương mở đường cho Vibrio bám vào, thế là kéo theo phân trắng.
• Tôm yếu dễ dính thêm EHP, tới lúc sắp thu dễ rớt cục thịt.

Thiện hay nói với bà con: ao 100.000 con ăn đều 60 ngày mà cỡ chỉ bằng ao người ta 45 ngày, khác nhau nằm ở cái ruột. Khi đã kéo theo phân trắng, bà con xem thêm cách xử lý bệnh phân trắng trên tôm dứt điểm.

Cách xử lý ký sinh trùng Gregarine trên tôm từng bước (trong vụ)

Nói thẳng để bà con khỏi mất tiền oan: không có loại thuốc nào “xổ một phát là sạch”. Nhiều bà con gõ “thuốc xổ ký sinh trùng cho tôm” hay “thuốc trị ký sinh trùng cho tôm”, nhưng với tôm không xổ kiểu heo gà được. Cách hiệu quả là xử lý ba lớp: cắt nguồn lây dưới đáy, phục hồi ruột, rồi chặn phân trắng đi kèm. Thiện nói là hỗ trợ, giảm và xử lý, không hứa chữa khỏi hoàn toàn.

Bước 1: Quản lý đáy, cắt ổ ký chủ trung gian đang trong vụ

Xiphong kỹ góc gom chất thải mỗi ngày. Giữ cám đủ, cho ăn đúng cữ, tránh để tôm đói phải đi sục đáy ăn ốc, giun, vì đó chính là đường nuốt nang kén vào ruột. Nếu đang xử lý đáy thì giảm 20 đến 30% cám trong 2 đến 3 ngày để bớt chất thải xuống đáy, rồi tăng lại như cũ. Bổ sung vi sinh đáy theo định kỳ để giảm bùn đen, nơi giun ốc sinh sôi. Với Vi Sinh Xử Lý Đáy Ao – Thiện Mũ Cối, bà con rải trực tiếp 1 gói 5kg cho 5.000 m³ nước, định kỳ 7 đến 10 ngày một lần. Muốn so sánh các loại thì đọc bài vi sinh xử lý đáy ao loại nào tốt.

Bước 2: Thảo dược trộn ăn hỗ trợ phục hồi vách ruột, chặn phân trắng đi kèm

Thảo Dược Trị Phân Trắng Thiện Mũ Cối hỗ trợ phục hồi vách ruột đang tổn thương, bớt cơ hội cho Vibrio và giảm phân trắng đi kèm khi tôm nhiễm Gregarine. Liều trị: 1 lọ cho 40kg thức ăn, cho ăn mọi cữ trong 3 đến 7 ngày. Chi tiết xem bài thảo dược trị phân trắng cho tôm.

Bước 3: Men nhu động ruột phục hồi hấp thu, kéo FCR về

Men Nhu Động Ruột – Thiện Mũ Cối có Clostridium butyricum và Enterococcus faecium. Men hỗ trợ ruột nhu động tốt hơn, phục hồi vách ruột và tăng hấp thu, để phần cám tôm ăn vào thành thịt thay vì thành phân đứt đoạn. Liều khi ruột yếu: 1 gói cho 100kg thức ăn, 2 lần mỗi ngày, trong 3 đến 5 ngày.

Lưu ý phối hợp: thảo dược cữ sáng, men cữ chiều, và đừng trộn chung một cữ với thuốc diệt khuẩn đường ruột. Sau 5 đến 7 ngày, bà con soi lại ruột để so với lúc đầu. Muốn chọn đúng loại, đọc bài men vi sinh đường ruột cho tôm loại nào tốt.

Bộ đôi men ruột và thảo dược Thiện Mũ Cối dùng cho tôm nhiễm Gregarine

Bộ đôi này hỗ trợ phục hồi ruột và giảm phân trắng đi kèm, không phải thuốc diệt Gregarine hay chữa dứt tuyệt đối. Bà con mua sản phẩm tại www.thienmucoi.com hoặc nhắn Zalo Thiện.

Phòng Gregarine từ lúc cải tạo ao đến hết vụ

Phòng rẻ hơn trị gấp nhiều lần, vì cắt được vòng đời ngay từ đầu.

Khi cải tạo ao: diệt ký chủ trung gian triệt để

• Tháo cạn, phơi đáy cho nứt chân chim, vét hết bùn đen.
• Diệt ốc, giun, hến đúng lúc theo quy trình cải tạo, bà con xem bài quy trình cải tạo ao nuôi tôm.
• Lọc nước cấp qua túi lọc để chặn ốc con và ấu trùng giun.

Trong vụ: lịch men ruột định kỳ và quản lý đáy

• Cho ăn đủ, đúng cữ, không để tôm đói đi sục đáy ăn ốc, giun.
• Men Nhu Động Ruột liều phòng: 1 gói hòa 10 lít nước, trộn cho 200kg thức ăn, định kỳ.
• Thảo dược liều phòng: 1 lọ cho 80kg thức ăn, ăn 2 ngày mỗi 10 ngày.
• Vi sinh đáy 7 đến 10 ngày một lần.
• Soi ruột mẫu 10 con mỗi tuần, bắt đầu từ ngày 25.

Mùa nắng nóng bà con kiểm dày hơn, vì ký chủ dưới đáy phát triển nhanh.

Câu hỏi thường gặp về ký sinh trùng Gregarine trên tôm

Ký sinh trùng Gregarine trên tôm là gì, soi kính thấy hình gì?

Là trùng hai tế bào bám trong ruột tôm. Soi vật kính 10x đến 40x thấy thể hình hạt hoặc quả dưa gắn thành chuỗi, nang kén tròn ở ruột sau.

Tôm bị Gregarine có dấu hiệu gì ngoài ao: ruột đứt khúc, phân đứt đoạn, ăn mà không lớn?

Ruột đứt khúc zic-zac, phân đứt đoạn, tôm ăn đều mà cỡ đứng im, FCR tăng. Nặng hơn thì có sợi phân trắng.

Gregarine lây vào ao tôm từ đâu, có phải từ ốc và giun trong ao không?

Đúng. Ký chủ trung gian là ốc, giun nhiều tơ và thân mềm hai mảnh vỏ dưới đáy. Tôm ăn mồi đáy nên nhiễm theo, vì vậy đừng để tôm đói phải sục đáy.

Tôm nhiễm Gregarine có kéo theo phân trắng không?

Có thể. Ruột tổn thương mở đường cho Vibrio gây phân trắng. Xử lý sớm để không bị bệnh chồng bệnh.

Có thuốc xổ ký sinh trùng nào trị dứt Gregarine cho tôm không?

Không có thuốc xổ kiểu heo gà. Cách hiệu quả là cắt ký chủ dưới đáy, dùng thảo dược và men ruột để hỗ trợ phục hồi vách ruột, tăng hấp thu. Kháng sinh không trúng đích.

Phòng Gregarine thế nào ngay từ lúc cải tạo ao và trong vụ nuôi?

Phơi đáy, vét bùn, diệt ốc giun, lọc nước cấp, cho ăn đủ cữ, dùng men ruột định kỳ và soi ruột hằng tuần.

Lời Thiện nhắn bà con

Thiện từng gặp nhiều ao cám đổ đều mà cỡ tôm đứng im. Đa số lỗi nằm ở cái đáy ao và cái ruột tôm, không phải lỗi con giống. Soi ruột một lần chỉ tốn 10 phút, bỏ qua thì tốn cả tháng tiền cám. Bà con cứ chụp ảnh ao, ảnh ruột tôm gửi qua Zalo, Thiện xem giúp miễn phí trước khi bà con tính chuyện dùng gì.

💬 Nhắn Zalo Thiện — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối

Zalo, hotline: 0977 586 863. Tác giả: Thiện Mũ Cối.