Sáng sớm ra ao, bà con cầm con tôm lên soi mà thấy màu gan tôm đã khác hôm qua, tim đập thình thịch. Tiền cám, tiền điện quạt vẫn đốt mỗi ngày, mà gan tụy tôm đổi màu thường là lời báo trước vài ngày trước khi tôm rớt đáy. Nhiều ao mất trắng bắt đầu từ chính cái gan đổi màu mà chủ trại chưa đọc ra.
Bài này Thiện làm thành bảng 5 màu gan tụy tôm. Mỗi màu trả lời ba chuyện: tôm đang bị gì, trong 24 giờ phải làm gì, và dùng gì. Soi bằng mắt thường ngay tại ao, không cần kính hiển vi. Cơ chế bệnh và giải độc sâu thì Thiện không nhắc lại ở đây, bà con xem tiếp ở bệnh gan trên tôm: nguyên nhân và phác đồ đầy đủ.
Cách kiểm tra màu gan tôm bằng mắt thường tại ao (3 bước, 2 phút)
Bà con soi vào sáng sớm lúc canh nhá, hoặc khoảng 1 giờ sau cữ ăn. Lấy 5-10 con, đừng chỉ soi một con vì dễ nhìn nhầm.
- Bước 1, nhìn màu: màu khối gan tụy nhìn xuyên qua vỏ đầu ngực.
- Bước 2, nhìn màng bao gan: viền màng trắng ngà còn rõ nét hay đã nhòe, mất.
- Bước 3, bóp nhẹ xem dịch gan: dịch đặc như dầu là tốt, loãng như nước là có vấn đề.
Mẹo của Thiện: soi dưới nắng, để tôm trên nền tay ướt, và so với con khỏe nhất trong nhá. Mắt nhìn quen rồi thì chỉ cần 2 phút mỗi sáng.
Bảng tra nhanh 5 màu gan tôm (gan tụy) và việc làm trong 24h
| Màu gan | Tình trạng | Mức nguy | Việc làm trong 24h |
|---|---|---|---|
| Nâu sẫm/nâu đen, màng rõ | Khỏe | Không | Duy trì, phòng định kỳ |
| Vàng/vàng cam | Nóng gan, nhiễm độc, tảo độc, cám mốc | Trung bình | Giảm cám, kiểm tảo, bổ gan |
| Nhợt/trắng/hồng nhạt | Thiếu dinh dưỡng, mất màng, tiền hoại tử | Cao | Kiểm NO2/NH3, trộn men gan liều trị |
| Đỏ/sưng to | Viêm, nhiễm khuẩn, sốc môi trường | Rất cao | Giảm ăn mạnh, xử lý khuẩn đúng cách, men gan |
| Teo nhỏ, đen dai | Tổn thương muộn, hay đi cùng EHP | Nguy kịch | Đánh giá lại đàn, quyết định thu hay giữ |
Gan tôm màu nâu sẫm, màng bao rõ: gan tôm khỏe trông thế nào
Nhiều bà con hỏi Thiện gan tôm màu gì là khỏe. Gan khỏe có màu nâu sẫm đến nâu đen, kích thước cân đối với dạ dày, viền màng bao trắng ngà rõ, dịch gan đặc và mùi nhẹ. Tôm đi kèm ăn mạnh, ruột đầy, đường ruột thẳng, nhá sạch đúng giờ.
Một lưu ý để khỏi nhầm: gan khỏe không phải là đen kịt toàn bộ mà không thấy màng. Gan đen sẫm, nhỏ lại và dai là dấu hiệu teo gan, bà con xem phần cuối của bài.
Gan đã khỏe thì không cần chữa, chỉ cần giữ nhịp phòng. Men Vi Sinh Gan liều phòng là 1 gói/80kg thức ăn, 2 cữ/ngày. Bà con xem thêm phác đồ vi sinh gan ruột định kỳ cho tôm.
Gan tôm màu vàng, vàng cam: tôm bị vàng gan là do đâu
Gan vàng là mức cảnh báo đầu tiên. Nguyên nhân hay gặp là cho ăn quá cữ, cám bị mốc, tảo độc (tảo lam, tảo giáp), dùng thuốc hoặc kháng sinh quá tay, hay nắng nóng kéo dài. Tôm đi kèm thường ăn chậm, ruột đứt khúc, màng gan còn nhưng mờ.
Thiện gặp nhiều nhất ở các ao vùng Kim Sơn (Ninh Bình), Tiền Hải (Thái Bình) vào đợt nắng gắt tháng 6-7: tảo lên dày, cám đổ đều như cũ, chỉ 3-4 ngày là gan ngả vàng cả đàn.
Việc làm trong 24 giờ:
- Giảm khoảng 30% cám từ cữ kế tiếp.
- Chiều kiểm tảo và pH.
- Ngừng mọi loại kháng sinh đang trộn.
- Bắt đầu bổ gan qua đường ăn bằng Men Vi Sinh Gan liều trị: 1 gói 200g/40kg thức ăn, ăn mọi cữ 3-7 ngày, kèm Tinh Chất Bách Thảo (liều Thiện tư vấn qua Zalo theo tình trạng ao).
Muốn hiểu rõ hơn về việc hỗ trợ gan, bà con đọc cách giải độc gan cho tôm làm đúng 3 tầng. Ao nghi có tảo độc thì xem thêm tảo lam, tảo giáp trong ao tôm.
Gan tôm nhợt nhạt, trắng: dấu hiệu màng gan đang mất
Gan nhợt, trắng hoặc hồng nhạt là màu tiền hoại tử, nguy hơn gan vàng. Thường do khí độc NO2, NH3 tăng, thiếu khoáng và vitamin sau lột, hoặc nhiễm độc kéo dài làm gan bạc màu. Tôm hay kèm màng bao gan nhòe hoặc mất, dịch gan loãng, tôm lờ đờ dạt góc ao.
Việc làm trong 24 giờ:
- Sáng test ngay NO2 và NH3.
- Tăng oxy, chạy quạt hết công suất ban đêm.
- Giảm ăn 30-50%.
- Trộn men gan liều trị và bổ sung vitamin C đường ăn.
Bà con xem liều lượng ở vitamin C cho tôm, liều tạt và trộn khi tôm sốc. Nếu test ra NO2 cao thì đọc thêm khí độc NO2 trong ao tôm.
Gan tôm đỏ hồng, sưng to: tôm bị sưng gan khác gì teo gan
Gan sưng thì to hơn bình thường, màu đỏ hoặc hồng, mềm nhão. Tôm chết rải rác dưới đáy, ruột rỗng. Đây có thể là dấu hiệu sớm của hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND), bệnh chết sớm hay gặp trong giai đoạn đầu vụ.
| Tiêu chí | Sưng gan | Teo gan |
|---|---|---|
| Kích thước | To hơn bình thường | Nhỏ hơn một nửa |
| Màu | Đỏ, hồng | Đen sẫm |
| Độ cứng | Mềm nhão | Dai, bóp không ra dịch |
| Hay gặp | Giai đoạn sớm, khoảng 20-45 ngày tuổi | Muộn hơn, hoặc sau giai đoạn sưng |
Việc làm trong 24 giờ: giảm ăn mạnh, tách con bệnh ra kiểm tra, xử lý khuẩn đúng liều rồi cấy lại vi sinh. Bà con đừng trộn kháng sinh mù. Men Vi Sinh Gan và Tinh Chất Bách Thảo chỉ là hỗ trợ, Thiện không hứa khỏi.
Bà con xem đầy đủ ở bệnh gan trên tôm: nguyên nhân và phác đồ đầy đủ, cùng với bệnh chết sớm trên tôm và vi khuẩn Vibrio trong ao tôm.
Gan tôm teo nhỏ, đen dai: tôm bị teo gan có cứu được không
Gan nhỏ hơn một nửa bình thường, đen sẫm nhưng dai, bóp không ra dịch. Tôm chậm lớn, phân đàn. Teo gan hay đi cùng EHP hoặc là giai đoạn muộn của sưng gan.
Thiện nói thật: teo gan là tổn thương khó phục hồi, Thiện không hứa chữa. Việc cần làm lúc này là quyết định. Bà con cân thử tôm, tính giá bán, rồi so với số tiền cám còn phải đổ tiếp. Nhiều chủ trại tiếc đàn, giữ thêm 20 ngày, cuối cùng bán rẻ hơn mà tốn thêm cả chục triệu cám và điện.
Việc làm trong 24 giờ: lấy mẫu kiểm EHP, sang hoặc thưa đàn nếu muốn giữ, giảm cám theo trọng lượng thật của tôm. Xem bệnh EHP trên tôm: dấu hiệu và cách xử lý, nguyên nhân tôm chậm lớn và thời điểm thu hoạch tôm thẻ.
Màu gan tôm đổi tốn bao nhiêu tiền: vì sao phải soi mỗi sáng
Gan vàng thì tôm ăn yếu đi, cám đổ xuống mà FCR tăng. Gan nhợt bỏ qua 3 ngày là có thể sang sưng rồi teo, tôm rớt đáy. Mỗi ngày phát hiện trễ là thêm một ngày đổ cám vào ao mà tôm không lớn.
Soi 10 con mỗi sáng là việc rẻ hơn mọi loại thuốc.
Dùng gì để gan tôm nâu đen trở lại: Men Vi Sinh Gan và Tinh Chất Bách Thảo
Nhiều bà con hỏi Thiện men vi sinh gan tôm loại nào tốt, thuốc bổ gan cho tôm mua ở đâu uy tín, men gan tôm giá bao nhiêu. Thiện nhập hàng Trung Quốc và dùng tại ao nhà trước khi giới thiệu cho bà con. Ứng với bảng màu gan tôm ở trên: gan khỏe thì dùng liều phòng, gan vàng, nhợt, đỏ thì dùng liều trị.
🌿 Men Vi Sinh Gan – Thiện Mũ Cối (180.000đ/gói 200g)
Men vi sinh bổ trợ gan tụy cho tôm, dùng trộn vào thức ăn để hỗ trợ gan khỏe và phục hồi khi gan đổi màu.
Liều phòng: 1 gói/80kg thức ăn, 2 cữ/ngày.
Liều trị: 1 gói 200g/40kg thức ăn, ăn mọi cữ 3-7 ngày.
🌿 Tinh Chất Bách Thảo (295.000đ)
Chiết xuất thảo dược, hỗ trợ giải độc gan, tăng miễn dịch, giảm stress cho tôm. Dùng kèm men gan khi gan vàng hoặc nhợt.
Liều dùng: theo nhãn sản phẩm, hoặc Thiện tư vấn theo tình trạng ao của bà con qua Zalo.
Chụp ảnh gan tôm gửi Zalo 0977 586 863, Thiện soi màu giúp bà con, miễn phí. Bà con đặt hàng tại www.thienmucoi.com.
Phòng để gan tôm luôn nâu sẫm: lịch soi gan theo ngày tuổi
- Ngày 15-25: soi 2 ngày/lần, đây là giai đoạn dễ sưng gan.
- Ngày 25-60: soi hằng ngày khi canh nhá.
- Sau 60 ngày: soi 3 ngày/lần.
Nếp phòng: không cho ăn quá cữ, dùng men gan phòng định kỳ, giữ NO2 và NH3 thấp, không tạt kháng sinh phòng. Bà con xem thêm cách kiểm tra sức khỏe tôm tại ao và lịch nuôi tôm thẻ theo ngày tuổi.
Câu hỏi thường gặp về màu gan tôm
Gan tôm màu gì là khỏe?
Gan tôm khỏe có màu nâu sẫm đến nâu đen, kích thước cân với dạ dày, màng bao gan viền trắng ngà rõ nét và dịch gan đặc. Bà con soi 5-10 con vào sáng sớm để so sánh cho chắc.
Gan tôm bị vàng là bệnh gì, có cứu được không?
Gan vàng thường do nóng gan, nhiễm độc, tảo độc hoặc cám mốc. Phát hiện sớm thì hỗ trợ phục hồi khá tốt bằng cách giảm cám, ngừng kháng sinh và bổ gan với men gan liều trị. Thiện không hứa khỏi, nhưng càng sớm càng có cơ hội.
Gan tôm nhợt nhạt, trắng là do đâu?
Do khí độc NO2, NH3 tăng, thiếu dinh dưỡng, hoặc màng gan đang mất. Mức nguy cao hơn gan vàng, bà con cần test nước, tăng oxy, giảm ăn và bổ gan ngay trong ngày.
Tôm bị sưng gan khác teo gan thế nào?
Sưng gan thì gan to, đỏ hồng, mềm nhão, hay gặp sớm khoảng 20-45 ngày tuổi. Teo gan thì gan nhỏ, đen, dai, gặp muộn hơn hoặc sau giai đoạn sưng.
Tôm bị teo gan có chữa được không?
Teo gan là tổn thương khó phục hồi. Bà con nên ưu tiên kiểm tra EHP và tính bài toán thu hoạch, so giá bán với tiền cám còn phải đổ thay vì chữa mò.
Men vi sinh gan cho tôm dùng liều bao nhiêu để phòng, giá bao nhiêu?
Men Vi Sinh Gan Thiện Mũ Cối liều phòng là 1 gói/80kg thức ăn, 2 cữ/ngày. Giá 180.000đ/gói 200g, bà con đặt tại www.thienmucoi.com hoặc nhắn Zalo Thiện 0977 586 863.
Lời Thiện nhắn bà con
Cái gan đổi màu không nói dối, nó báo trước cho bà con trước khi tôm kịp rớt đáy. Thiện mong bà con tập thói quen soi 10 con mỗi sáng, ghi lại màu gan tôm từng ngày, và đừng chờ đến khi tôm bỏ ăn mới lo.
Gặp màu gan nào chưa chắc, bà con cứ chụp ảnh con tôm, ảnh ao rồi gửi qua Zalo 0977 586 863. Thiện xem trực tiếp và tư vấn miễn phí cho bà con.
💬 Nhắn Zalo Thiện — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối