Chiều tối, mưa lớn đổ xuống một ao bạt ven biển miền Bắc. Tôm 45 ngày tuổi, cỡ khoảng 120 con/kg. Cho ăn xong 45 phút nhấc nhá, cám còn gần nguyên, nhưng chủ ao vẫn giữ nguyên cữ vì sợ “tôm đói”. Hai ba hôm sau NH3 lên, NO2 nhảy vọt, tôm táp mé. Thiện gặp cảnh này nhiều lần: nhiều ao hỏng không phải vì thiếu cám, mà vì không dám cắt cữ ăn cho tôm.
Bà con hay hỏi Thiện: khi nào cắt cữ ăn cho tôm, cắt bao nhiêu, bao giờ cho ăn lại? Bà con miền Tây gọi là “cắt mồi”, ngoài Bắc và miền Trung gọi là “cắt cữ”. Bài này không bàn số cữ theo ngày tuổi. Phần đó Thiện đã viết ở bài cho tôm ăn mấy lần một ngày. Bài này đi sâu vào 7 tình huống bà con phải CHỦ ĐỘNG cắt, cắt bao nhiêu và ăn lại kèm gì.
🎥 Xem video: Thiện Mũ Cối nói về chủ đề này
Cắt cữ ăn cho tôm là gì, khác giảm mồi thế nào?
Bà con hiểu gọn thế này:
- Cắt cữ (cắt mồi): bỏ hẳn 1 hoặc nhiều cữ ăn.
- Giảm mồi (giảm cữ): vẫn cho ăn nhưng chỉ khoảng 30–70% lượng bình thường.
Nguyên tắc của Thiện: tôm nhịn 1–2 ngày không chết, nhưng cám dư một đêm là đủ làm NH3, H2S bùng lên và vi khuẩn gây hại nở rộ; vài hôm sau NO2 theo sau. Đừng thấy sáng hôm sau test NO2 còn thấp mà chủ quan. Cắt cữ ăn cho tôm là công cụ để giữ nước và phòng bệnh, không phải bỏ đói tôm. Cắt hay không, quyết định bằng nhá: cho ăn xong 45–60 phút là nhấc nhá ngay, bà con xem thêm cách canh nhá cho tôm.
Cắt mồi và giảm mồi trong nuôi tôm thẻ chân trắng đều có cùng mục đích là không để thức ăn dư nằm lại đáy ao.
Tiếc một cữ cám, mất bao nhiêu tiền?
Bà con tính thử: cám dư thì đáy bẩn. Đáy bẩn thì NH3, H2S lên trước, NO2 lên sau. Khí độc lên thì tôm yếu, gan ruột hỏng. Đến lúc đó bà con phải xử lý nước, mua men, mua thuốc. Tiền bỏ ra thường gấp nhiều lần số tiền cám “tiết kiệm” được. Một cữ cám chỉ vài trăm nghìn, còn một đợt xử lý khí độc cộng vi sinh đáy có thể tốn tiền triệu, chưa kể FCR tăng và tôm chậm lớn.
Lượng thức ăn dư trên nhá nhìn thấy được, nhưng phần rơi xuống đáy thì không. Cám dư sau cắt cữ nằm dưới đáy cần được xử lý. Bà con tham khảo vi sinh xử lý đáy ao loại nào tốt để dọn đáy cho sạch.
7 tình huống phải chủ động cắt cữ ăn cho tôm
Mỗi tình huống dưới đây theo cùng một khung: dấu hiệu tại ao, cắt bao nhiêu, ăn lại khi nào, kèm gì.
1. Tôm lột xác đồng loạt
Dấu hiệu: vỏ lột nổi mé, nước hơi nhớt, nhá dư đột ngột, tôm mềm vỏ. Hay gặp vào kỳ trăng hoặc đầu tháng âm.
Cắt: giảm 30–50% cữ chiều tối hôm lột. Nếu lột rộ thì bỏ hẳn cữ đó. Ăn lại: cữ sáng hôm sau cho 50%, kiểm nhá sau 45–60 phút, sạch thì tăng dần qua 2–3 cữ. Kèm: bổ sung khoáng canxi cho tôm, và tạt VITA-C PLUS để giảm stress. Bà con xem thêm bài tôm lột không cứng vỏ.
2. Mưa lớn, mưa kéo dài
Dấu hiệu: mưa hơn 1–2 giờ, pH, độ mặn, nhiệt độ tụt, tôm bỏ nhá, tảo dễ sụp sau mưa.
Cắt: đang mưa thì cắt hẳn cữ đó. Sau mưa giảm 30–50% ít nhất 1–2 cữ. Ăn lại: khi nắng lên, đo pH ổn định, nhá hết sạch. Kèm: tạt VITA-C PLUS ngay sau mưa, bật quạt đủ oxy. Chi tiết ở bài tôm chết sau mưa. Bà con cũng nên giảm thức ăn khi trời mưa thay vì cố cho đủ lượng.
3. Nắng gắt, nước nóng trên 32°C
Dấu hiệu: trưa nắng tôm trốn đáy, dạt về góc râm, nhá cữ trưa dư, chiều oxy tụt.
Cắt: bỏ cữ trưa (11–14h) những ngày nắng gắt, dồn sang sáng sớm và chiều mát, tổng ngày giảm khoảng 20–30%. Ăn lại: sau 16h khi nhiệt độ nước hạ. Kèm: VITA-C PLUS định kỳ trong mùa nắng. Xem thêm chống nóng cho tôm mùa nắng nóng.
4. Tảo tàn, nước đổi màu đột ngột
Dấu hiệu: nước trong vắt hoặc chuyển nâu, đen sau một đêm, bọt váng ở mé, mùi tanh, tôm nổi đầu sáng sớm.
Cắt: giảm 50% hoặc bỏ 1–2 cữ trong ngày đầu tảo tàn. Ăn lại: sau khi xi phông xác tảo, gây màu lại và oxy ổn, thường sau 1–2 ngày. Kèm: vi sinh xử lý đáy (rải trực tiếp 1 gói 5kg/5.000 m³ nước) và men gan phòng khi ăn lại. Bà con xem tảo tàn trong ao tôm.
5. Khí độc NO2, NH3 lên cao
Dấu hiệu: test NO2 trên 1 mg/l hoặc tăng nhanh, tôm nổi đầu sáng sớm, mang vàng hoặc đen, chậm lột.
Cắt: giảm 50–70% ngay ngày đầu. NO2 nặng thì cắt hẳn 1 ngày, tăng oxy tối đa, tạt muối trước. Sau đó đánh Nitrit Thiện Mũ Cối: NO2 nhẹ 500g/1.500 m³, NO2 nặng 500g/600 m³, đánh khoảng 8h sáng mùa hè (mùa đông khoảng 10h). Cần khoảng 1 ngày NO2 mới hạ, nên đêm cấp cứu vẫn phải cắt ăn, tăng oxy, tạt muối. Ăn lại: khi test NO2 hạ rõ, bắt đầu 30% rồi tăng dần. Kèm: men gan phòng và VITA-C PLUS. Xem thêm khí độc NO2 ao tôm và khí độc NH3 trong ao tôm.
6. Đang trị bệnh gan, ruột, phân trắng
Dấu hiệu: gan nhạt hoặc teo, ruột đứt khúc, phân trắng nổi mé, nhá dư 20–30%.
Cắt: giảm 30–50% trong suốt đợt trị để tôm ăn hết cữ có men, có thuốc, không dư. Không bỏ hẳn vì cữ ăn chính là “xe chở men” vào ruột tôm. Ăn lại đủ: khi ruột đầy, phân đen chắc, nhá sạch 3 ngày liền. Kèm: Men Vi Sinh Gan liều trị, sau đó chuyển liều phòng. Nếu tôm phân trắng, bà con xem bệnh phân trắng trên tôm và bệnh gan trên tôm. Về men gan ruột, bà con xem vi sinh gan ruột cho tôm hoặc giải độc gan cho tôm.
7. Trước thu hoạch
Quyết định: đã chốt ngày bắt, cỡ tôm đạt. Cắt: ngưng ăn 6–12 giờ trước khi kéo. Cữ muộn nhất trong ngày của Thiện là khoảng 18h, nên bắt sáng thì bỏ cữ chiều tối hôm trước. Bắt chiều thì bỏ cữ sáng và trưa. Không ngưng quá 1 ngày vì tôm hao thịt, dễ mềm vỏ. Lý do: ruột sạch, tôm chắc, không hôi, thương lái khó ép giá. Kèm: không trộn gì thêm, chỉ giữ oxy và không xáo đáy. Tránh bắt đúng kỳ tôm lột. Xem thêm thời điểm thu hoạch tôm thẻ chân trắng.
Bảng tổng hợp 7 tình huống cắt cữ ăn cho tôm
Bà con lưu bảng này lại để tra nhanh khi cần cắt cữ ăn cho tôm, giảm mồi hay cắt mồi:
| Tình huống | Dấu hiệu nhận biết | Cắt bao nhiêu / mấy cữ | Cho ăn lại khi nào | Kèm gì khi ăn lại |
|---|---|---|---|---|
| Tôm lột đồng loạt | Vỏ lột nổi mé, nhá dư đột ngột | Giảm 30–50% cữ chiều tối; lột rộ bỏ hẳn cữ đó | Cữ sáng hôm sau cho 50%, nhá sạch sau 45–60 phút thì tăng dần | Khoáng canxi, VITA-C PLUS |
| Mưa lớn | Mưa trên 1–2 giờ, tôm bỏ nhá | Đang mưa cắt hẳn; sau mưa giảm 30–50% | Nắng lên, pH ổn, nhá hết | VITA-C PLUS, quạt đủ oxy |
| Nắng gắt trên 32°C | Tôm trốn đáy, nhá trưa dư | Bỏ cữ trưa, giảm 20–30% tổng ngày | Sau 16h khi nước mát | VITA-C PLUS |
| Tảo tàn | Nước đổi màu đột ngột, bọt váng | Giảm 50% hoặc bỏ 1–2 cữ | Sau xi phông, oxy ổn (1–2 ngày) | Vi sinh đáy, men gan phòng |
| NO2, NH3 cao | Test NO2 trên 1 mg/l, tôm nổi đầu | Giảm 50–70%; nặng cắt 1 ngày | Khi NO2 hạ rõ, bắt đầu 30% | Men gan phòng, VITA-C PLUS |
| Đang trị bệnh gan, ruột, phân trắng | Gan nhạt, ruột đứt khúc, nhá dư 20–30% | Giảm 30–50% suốt đợt trị | Phân đen chắc, nhá sạch 3 ngày | Men gan liều trị rồi liều phòng |
| Trước thu hoạch | Đã chốt ngày bắt | Ngưng 6–12 giờ, không quá 1 ngày | Sau thu hoạch | Không cần; giữ oxy |
Cho tôm ăn lại sau cắt cữ: 3 nguyên tắc và 2 thứ nên kèm
- Ăn lại từ 30–50% rồi tăng dần qua 2–3 cữ.
- Nhấc nhá sau 45–60 phút ngay cữ đó để quyết định cữ sau, không để qua đêm mới xem.
- Đừng “bù” cữ đã cắt. Cho ăn bù là tự đưa khí độc quay lại.
🌿 VITA-C PLUS (Vitamin C 100.000 mg/kg + Vitamin E 50.000 mg/kg)
Hỗ trợ tôm chống stress khi mưa, nắng, sang ao hay sau những cữ phải cắt. Giá 182.000đ/gói, mua 5 tặng 1. Bà con xem thêm vitamin C cho tôm loại nào tốt.
Liều dùng: tạt 1kg/2.000 m³ nước, 1 lần/ngày, định kỳ 3–5 ngày/lần hoặc khi tôm stress (mưa, nắng, sang ao), dùng suốt vụ.
🌿 Men Vi Sinh Gan – Thiện Mũ Cối
Hỗ trợ gan tụy và đường ruột khi cho tôm ăn lại. Giá 180.000đ/gói, mua 10 tặng 1.
Liều phòng: 1 gói/80kg thức ăn, cho ăn 2 cữ/ngày.
Liều trị: 1 gói 200g/40kg thức ăn, ăn tất cả các cữ, liên tục 3–7 ngày.
Ao đang cắt cữ mà chưa biết ăn lại kèm gì, bà con nhắn Zalo Thiện 0977 586 863 (zalo.me/0977586863) hoặc xem giá tại www.thienmucoi.com.
4 sai lầm khi cắt cữ ăn cho tôm khiến ao nặng thêm
- Cắt xong không xi phông, không xử lý đáy: cám cũ vẫn thối dưới đáy.
- Cắt quá 2 ngày liền ngoài tình huống NO2: tôm ăn nhau, mềm vỏ.
- Ăn lại 100% ngay: nhá dư, khí độc bùng lại.
- Nhầm tôm TỰ bỏ ăn vì bệnh với việc mình chủ động cắt. Hai chuyện khác nhau, bà con xem tôm bỏ ăn nguyên nhân để phân biệt.
Phòng xa: lịch giảm mồi định kỳ để ít phải cắt khẩn cấp
Người nuôi giỏi là người ít phải cắt khẩn cấp, vì đã giảm mồi đúng lịch từ trước:
- Ngày trăng, đầu tháng giảm sẵn 20–30%.
- Mùa mưa chuẩn bị sẵn VITA-C PLUS trong kho.
- Test NO2 2–3 ngày/lần.
- Vi sinh xử lý đáy định kỳ 7–10 ngày/lần để cám dư không tích tụ.
Câu hỏi thường gặp về cắt cữ ăn cho tôm
Cắt cữ ăn cho tôm khác giảm mồi như thế nào?
Cắt cữ là bỏ hẳn cữ ăn, dùng khi mưa đang đổ, NO2 nặng hoặc trước thu hoạch. Giảm mồi là vẫn cho ăn nhưng chỉ 30–70% lượng, dùng khi tôm lột, sau mưa, nắng nóng hoặc đang trị bệnh.
Tôm đang lột xác có nên cho ăn không, cắt bao nhiêu cữ?
Nên giảm 30–50% hoặc bỏ hẳn cữ chiều tối hôm lột rộ. Cữ sáng hôm sau cho 50%, kiểm nhá sau 45–60 phút, sạch thì tăng dần, kèm khoáng và tạt VITA-C PLUS.
Trời mưa lớn có nên cho tôm ăn không, giảm bao nhiêu phần trăm?
Đang mưa thì cắt hẳn cữ đó. Sau mưa giảm 30–50% trong 1–2 cữ, đợi nắng lên và pH ổn mới tăng lại. Tạt VITA-C PLUS để tôm đỡ sốc.
Khí độc NO2 cao thì cắt ăn mấy ngày, khi nào cho ăn lại?
Ngày đầu giảm 50–70%, nặng thì cắt hẳn 1 ngày, tăng oxy, tạt muối rồi đánh Nitrit. Khi test NO2 hạ rõ thì cho ăn lại từ 30%. Xem khí độc NO2 ao tôm.
Ngưng cho tôm ăn trước thu hoạch bao lâu là đúng?
Khoảng 6–12 giờ trước khi kéo, không nên quá 1 ngày vì tôm hao thịt và dễ mềm vỏ.
Sau khi cắt cữ, cho tôm ăn lại nên trộn kèm gì?
Tạt VITA-C PLUS theo liều trên và trộn Men Vi Sinh Gan phòng 1 gói/80kg thức ăn, 2 cữ/ngày. Số cữ trong ngày bà con xem bài cho tôm ăn mấy lần một ngày.
Lời Thiện nhắn bà con
Cám là tiền, nhưng ao là cả vụ. Cắt cữ ăn cho tôm đúng lúc không phải là tiếc tôm đói, mà là thương tôm cho đúng cách. Bà con chụp ảnh nhá và kết quả test NO2 gửi qua Zalo Thiện 0977 586 863 để Thiện xem giúp nên cắt hay giảm, tư vấn hoàn toàn miễn phí. VITA-C PLUS và Men Vi Sinh Gan có tại www.thienmucoi.com.
💬 Nhắn Zalo Thiện — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối