Cách canh nhá cho tôm chuẩn: đọc nhá biết tôm khỏe hay yếu

Sai lầm ở cách canh nhá cho tôm đang đốt tiền cám của bà con mỗi đêm. Có những đêm bà con soi đèn ra ao mà bụng cứ nóng ran: tôm 60 ngày rồi vẫn không lên size, cám vẫn đổ đều mỗi ngày, tiền điện quạt vẫn chạy suốt đêm. Chữa mò hết men này tới thuốc kia, đổi cám, tăng cữ, giảm cữ — tôm vẫn ì ra đó. Đến ngày kéo lên mới đau: tiền cám đốt gần bằng tiền tôm bán được, có ao còn mất trắng vì đáy bốc mùi, khí độc lên, tôm rớt từng đêm.

Gốc rễ của cái đau đó nhiều khi chỉ nằm ở một chuyện tưởng nhỏ: cách canh nhá cho tôm. Cái nhá chính là cái cân duy nhất giữa tiền cám và con tôm dưới ao. Canh sai nhá là mất tiền hai đầu — mất tiền cám đổ dư, rồi lại mất thêm tiền xử lý đáy vì chính đống cám thừa đó phân hủy thành khí độc.

Nhiều tài liệu trên mạng bảo canh nhá 1,5-2 tiếng. Nhưng Thiện đi trại nhiều năm, thấy con số đó làm không ít chủ trại đọc nhá sai hoàn toàn. Thực chiến tại ao là 45-60 phút, tùy mật độ thả. Đọc hết bài này, bà con sẽ nắm được cách canh nhá cho tôm chuẩn, biết nhìn nhá đoán tôm khỏe hay yếu, và biết chính xác lúc nào phải cắt mồi trước khi mất cả bao cám lẫn cả ao.

1. Nhá tôm là gì và vì sao cái nhá quyết định nửa lợi nhuận vụ nuôi?

Nhá (hay sàng ăn) là một khung lưới nhỏ đặt dưới đáy ao, cho một lượng cám nhất định vào rồi thả xuống theo dõi. Nói đơn giản, đây là cái cân sống duy nhất báo cho bà con biết tôm đang ăn bao nhiêu, ăn khỏe hay yếu. Không có nhá thì việc cho ăn chỉ dựa vào cảm tính — mà cảm tính là thứ đắt nhất trong nghề nuôi tôm.

1.1. Nhá cho biết 3 thứ mà máy móc không nói được

Cho ăn tự động hay theo bảng tính chỉ ước lượng lượng ăn lý thuyết. Còn nhá cho bà con biết ba thứ thật: lượng cám tôm thực sự ăn hết, tình trạng đường ruột qua con tôm bắt được, và cả tình trạng vỏ, lột xác của đàn tôm trong ao.

1.2. Cái giá của việc bỏ nhá

Đổ cám theo thói quen, theo kiểu “hôm qua cho bấy nhiêu thì hôm nay cũng vậy” — đó là đang thả tiền xuống nước mà không có một phản hồi nào cả. Đến lúc phát hiện ra thì cám đã dư cả tuần dưới đáy, hoặc tôm đã đói lâu ngày mà cả trại không hay. Đây cũng là một trong những nguyên nhân tôm chậm lớn mà bà con hay bỏ sót nhất.

2. Canh nhá cho tôm bao lâu là chuẩn? 45-60 phút, không phải 1,5-2 tiếng

Đây là phần quan trọng nhất bà con cần nhớ: ao mật độ dày canh 45 phút, ao mật độ thưa canh 60 phút. Lý do rất thực tế — ao thả dày thì số lượng tôm quanh nhá nhiều, tôm dọn sạch cám nhanh hơn; ao thả thưa thì tôm phải mất thời gian bơi tới nhá lâu hơn, canh ngắn quá sẽ chưa đủ dữ liệu để đọc.

Vì sao con số 1,5-2 tiếng lại làm chủ trại đọc sai? Để nhá quá lâu, gần như nhá nào cũng sạch trơn — bà con nhìn vào tưởng tôm ăn khỏe nên tăng cữ, trong khi thực chất đang cho ăn dư mà không hề hay biết. Ngược lại, cám ngâm nước quá lâu bị rã ra, mất mùi, tôm chê không ăn nữa — lúc đó lại tưởng nhầm là tôm đang bỏ ăn. Cả hai chiều đều dẫn tới quyết định sai, và quyết định sai ở khâu cho ăn thì trả giá bằng tiền thật.

2.1. Nguyên tắc vàng: canh nhá là một phép ĐO

Đã là phép đo thì phải giữ cùng một mốc thời gian ở mọi cữ ăn, số liệu mới so sánh được với nhau qua từng ngày. Tương tự, lượng cám bỏ vào nhá cũng phải giữ cố định theo đúng tỷ lệ trại đang chạy — hôm nay bỏ nhiều, mai bỏ ít thì nhá không còn nói lên điều gì nữa. Điều bà con cần theo dõi không phải con số tuyệt đối, mà là xu hướng: hôm nay nhá sạch nhanh hơn hay chậm hơn hôm qua.

Nếu trại chưa có tỷ lệ cố định để bám, bà con cứ nhắn Zalo Thiện 0977 586 863, Thiện xem theo mật độ và giai đoạn ao của bà con rồi chốt giúp một mốc để chạy suốt vụ.

3. Cách đặt nhá và cho ăn theo nhá đúng kỹ thuật

Đặt nhá sai vị trí thì số liệu đọc được cũng vô nghĩa, dù canh đúng giờ đến mấy.

3.1. Đặt nhá ở đâu

Chọn vùng tôm hay tập trung, nền đáy còn sạch, tránh đặt ngay vùng gom chất thải giữa ao và tránh sát cánh quạt vì dòng chảy mạnh làm cám trôi. Đặt cách bờ một khoảng để tôm dạn dĩ bơi vào ăn, và các nhá nên rải đều quanh ao để đại diện được cho cả đàn, không chỉ một góc.

3.2. Số nhá cho một ao

Nguyên tắc chung: ao càng lớn càng cần nhiều nhá. Tối thiểu mỗi khu vực cho ăn phải có một nhá, để không bỏ sót góc ao nào — vì tôm ở góc cuối gió và tôm ở đầu gió thường ăn khác hẳn nhau. Một ao chỉ đặt độc một nhá là bà con đang lấy tình trạng của một góc để phán cho cả đàn, sai từ gốc. Ao nhà mình nên đặt mấy cái, bà con chụp sơ đồ ao gửi Zalo Thiện, Thiện chỉ luôn vị trí.

3.3. Quy trình 4 bước mỗi cữ

• Bước 1: cân đủ lượng cám của cữ, rồi TRÍCH RA phần bỏ nhá từ chính lượng cám đó — tuyệt đối không múc thêm phần ngoài khẩu phần.
• Bước 2: rải phần cám còn lại đều khắp ao.
• Bước 3: thả nhá xuống đúng vị trí đã chọn.
• Bước 4: đúng 45-60 phút (tùy mật độ) thì kéo nhá lên đọc.

Bước 1 là chỗ nhiều trại làm ngược mà không để ý: rải hết cám xuống ao rồi mới múc thêm cám bỏ nhá. Làm vậy là mỗi cữ ao lại dư thêm đúng phần cám nằm trong nhá — ngày mấy cữ, vụ cả trăm ngày, cộng dồn lại thành một lượng cám thừa không nhỏ nằm dưới đáy.

3.4. 5 lỗi canh nhá làm hỏng số liệu

• Kéo nhá sớm hoặc muộn tùy hứng, không cố định giờ.
• Chỉ đặt một nhá cho cả ao rộng, không đại diện được cho đàn.
• Canh nhá đúng lúc tôm đang lột xác rộ — lúc này tôm giảm ăn tự nhiên, không phải do thiếu cám.
• Canh nhá ngay sau mưa lớn hoặc khi môi trường vừa sốc.
• Nhá bẩn, đóng nhớt, không rửa sạch trước khi dùng lại.

4. Đọc nhá để biết tôm khỏe hay yếu — nhìn 4 dấu hiệu này

Đây là phần biến cái nhá từ chỗ đo lượng ăn thành một phiếu khám sức khỏe cho cả đàn tôm mỗi ngày.

4.1. Nhá sạch trơn, tôm bám đầy, thân căng

Đây là dấu hiệu tôm khỏe, đang ăn tốt. Bà con cứ giữ nguyên hoặc tăng nhẹ từng nấc nhỏ, tăng rồi theo dõi nhá cữ sau, thấy vẫn sạch mới tăng tiếp.

4.2. Nhá còn cám thừa

Tôm đang giảm ăn. Bà con cần truy nguyên nhân theo thứ tự: tôm sắp lột xác, khí độc NO2 hoặc NH3 đang lên cao, oxy hòa tan thấp, trời vừa mưa đổi thời tiết, hoặc gan ruột tôm đang yếu. Việc đầu tiên phải làm là giảm mồi ngay, không phải giữ nguyên rồi hy vọng tôm sẽ ăn lại. Nếu nghi tôm bỏ ăn kéo dài, bà con xem thêm bài tôm bỏ ăn do đâu để tra đúng nguyên nhân.

4.3. Nhá sạch nhưng vắng tôm, ít con vào ăn

Đây là dấu hiệu đáng lo hơn cả nhá còn cám thừa. Tôm không đủ sức bơi vào nhá thường gặp khi gan tụy hoặc đường ruột đang có vấn đề nghiêm trọng, cần kiểm tra ngay chứ không thể chờ. Bà con soi thêm màu gan theo bài bệnh gan trên tôm.

4.4. Đọc đường ruột tôm trong nhá

Bắt vài con tôm trong nhá, soi ngược sáng phần lưng: ruột đầy, thẳng, đen liền mạch là ổn. Ruột đứt khúc, mờ, cong, ruột trống hoặc phân lỏng dính vào nhá là dấu hiệu đường ruột đang yếu — nguy cơ này đi trước cả bệnh phân trắng trên tôm. Đây chính là lúc phải can thiệp men đường ruột ngay, đừng đợi tới khi thấy phân trắng nổi trên mặt nước mới xử lý.

4.5. Nhìn thêm các dấu hiệu khác

Kiểm tra thêm vỏ tôm (mềm vỏ, lột dính vỏ), râu và đuôi có bị mòn không, và màu gan qua những con tôm bắt được trong nhá.

5. Canh nhá sai = đốt tiền xuống ao: dư thì sinh khí độc NO2, thiếu thì tôm phân đàn

5.1. Cho ăn dư

Cám thừa chìm xuống đáy khiến đáy ao bẩn, bạt đóng nhớt, bùn đen tích tụ. Lượng cám đó phân hủy sinh ra NO2, NH3, H2S — tôm ngộp, bỏ ăn, chậm lớn, nặng hơn thì rớt đáy. Đây là cái đau kép mà nhiều chủ trại không để ý: tiền cám đã mất đứt xuống đáy, rồi lại phải bỏ thêm tiền mua vi sinh, thay nước, xiphong để dọn hậu quả do chính mình gây ra. Mỗi bao cám dư là hai lần mất tiền chứ không phải một.

5.2. Cho ăn thiếu

Tôm đói, chậm lớn, đàn phân hóa con to con nhỏ rõ rệt, tôm lớn ăn thịt tôm nhỏ mới lột vỏ. Size tôm về cuối vụ nhỏ hơn, bán rớt giá, thời gian nuôi kéo dài thêm kéo theo chi phí điện, men vi sinh, công chăm sóc đội lên theo.

5.3. Ranh giới an toàn

Thà giảm mồi một cữ rồi tăng lại sau, còn hơn để cám thừa nằm dưới đáy cả tuần rồi mới xử lý. Nếu ao đã có dấu hiệu khí độc, bà con tham khảo thêm bài khí độc NO2 trong ao tôm; còn muốn tính lại đúng khẩu phần theo giai đoạn tôm, xem bài cách tính lượng thức ăn cho tôm thẻ.

6. Nhá báo ruột yếu thì xử lý thế nào? Men Nhu Động Ruột – Thiện Mũ Cối

Khi nhá đã báo ruột đứt khúc, mờ, trống như ở mục 4.4, đây là việc cần làm ngay — trước khi tình trạng chuyển thành phân trắng.

Bà con muốn tìm hiểu kỹ hơn, xem thêm bài men vi sinh đường ruột cho tôm, hoặc nhắn Zalo Thiện hỏi trực tiếp cho nhanh.

7. Dọn phần cám đã lỡ dư dưới đáy ao — đừng để nó thành NO2

Canh nhá đúng là để phòng ngừa. Còn phần cám đã lỡ dư nằm dưới đáy từ trước thì phải xử lý theo đúng thứ tự.

Việc đầu tiên là xiphong hút đáy (ao bạt) hoặc thay bớt nước tầng đáy cho sạch phần cám thừa và bùn đen. Vi sinh đánh sau để dọn nốt phần còn lại và giữ đáy ổn định — làm ngược lại thì đáy vẫn tiếp tục sinh khí độc, đánh bao nhiêu vi sinh cũng không theo kịp.

Nếu NO2 đã lên cao, bà con xử lý theo hướng dẫn ở bài khí độc NO2 trong ao tôm. Muốn so sánh các loại men trước khi mua, xem thêm vi sinh xử lý đáy ao loại nào tốt và vi sinh xử lý đáy ao tôm.

8. Bảng nhắc nhanh: nhá nói gì, bà con làm gì

Về biên độ tăng giảm mồi, nguyên tắc Thiện vẫn khuyên bà con: tăng thì tăng từng nấc nhỏ và chờ nhá xác nhận, giảm thì giảm dứt khoát ngay cữ đó. Tăng vội thì cám xuống đáy, còn giảm chậm thì đáy đã bẩn mất rồi. Canh nhá đúng giờ, đọc nhá đúng cách, và giảm mồi sớm hơn một cữ luôn rẻ hơn dọn đáy cả một tuần.

Câu hỏi thường gặp về cách canh nhá cho tôm

Lời Thiện nhắn bà con

Thiện đi trại gặp hoài kiểu này: bà con canh nhá theo tài liệu 2 tiếng, cữ nào kéo lên cũng sạch nên cứ yên tâm tăng cám. Tới giữa vụ thì đáy nhớt, NO2 lên, tôm bỏ ăn. Thiện chỉ đổi đúng một thứ: kéo nhá về 45 phút và trích cám bỏ nhá từ trong khẩu phần. Ba ngày sau nhá bắt đầu còn cám — hóa ra ao đã dư cám cả tuần mà không ai biết. Chỉnh lại nhịp cho ăn từ đó, cuối vụ tiền cám nhẹ hẳn mà tôm vẫn về đúng size.

Trong Sóc Trăng, Cà Mau cũng vậy, anh em nào quen canh nhá kỹ thì đáy ao sạch, khỏi tốn tiền chạy vi sinh cấp cứu giữa vụ. Cái nhá không tốn thêm đồng nào, chỉ tốn 45 phút mỗi cữ ăn — nhưng nó giữ lại cho bà con cả bao cám lẫn cái đáy ao sạch sẽ.

Bà con cứ chụp cái nhá vừa kéo lên gửi qua Zalo, Thiện đọc giúp xem tôm đang khỏe hay yếu, chụp luôn cả mặt nước và màu tảo càng tốt. Đừng để tới lúc đáy ao bốc mùi mới lo.

💬 Nhắn Zalo Thiện 0977 586 863 — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối

Thiện Mũ Cối

🔗 Bài cùng chủ đề nên đọc

• Kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng: đặc điểm, bệnh, cách phòng
• Cách tính lượng thức ăn cho tôm thẻ: đừng đốt tiền xuống ao
• Cách kiểm tra sức khỏe tôm tại ao: bắt bệnh trước khi muộn
• Tôm bỏ ăn: 6 nguyên nhân khiến nhá trống, xử lý dứt điểm
• Tôm lột không cứng vỏ: 6 nguyên nhân và cách chữa 3 ngày