Tôm bị đứt ruột, trống ruột: soi nhá 2 phút cứu cả ao

4 giờ chiều, nhấc nhá lên, cầm con tôm soi ngược nắng — bà con thấy sợi ruột đen chạy dọc sống lưng đứt thành từng khúc như hạt cườm rời rạc. Nhiều anh chị vẫn cho ăn bình thường thêm 3-4 ngày nữa, đến lúc thấy phân trắng nổi lều bều góc ao thì đã mất cả tấn cám, cả tháng công chăm. Tôm bị đứt ruột không phải chuyện lạ, nhưng đọc đúng lúc thì đỡ hẳn một canh bạc.

Con tôm không biết kêu, nhưng cái ruột nó nói hết. Thiện đi trại nhiều năm, đồng hành cùng bà con nuôi tôm khắp Bắc – Trung – Nam, thấy rõ một điều: ao nào chủ trại chịu khó soi ruột mỗi ngày thì ít khi bị động, còn ao nào để đến lúc tôm tấp mé mới nhìn thì thường đã trễ.

Bài này Thiện chia sẻ cách đọc từng kiểu ruột – đứt khúc, trống rỗng, xoắn lò xo – để bà con chỉ cần 2 phút soi nhá mỗi ngày là biết ao mình đang ở mức nào, xử lý sớm trước khi tôm bỏ ăn hàng loạt.

Tôm bị đứt ruột là gì? Nhìn sợi ruột thế nào là bình thường

Trước khi biết tôm bệnh, bà con phải nhớ ruột tôm khỏe trông ra sao đã. Sợi ruột đen hoặc nâu sẫm chạy liền mạch từ đầu ức xuống tới chóp đuôi, căng đầy, to chừng khoảng 1/4 – 1/3 bề ngang đốt lưng con tôm. Nhìn ngược sáng thấy một đường thẳng tắp, không đứt đoạn, không có khoảng trống.

Ruột đầy, ruột lỏng, ruột trống – 3 mức nhìn bằng mắt thường

Thiện lấy mốc tương đối cho dễ nhớ, bà con đừng cứng nhắc theo con số, quan trọng là so ngày này với ngày kia của chính ao mình:

• Ruột đầy: thức ăn chiếm gần hết ống ruột, màu đậm, đây là tôm ăn khỏe, tiêu hóa tốt.
• Ruột lỏng: chỉ còn chừng nửa ống ruột có thức ăn, phần còn lại nhạt màu – tôm ăn giảm hoặc tiêu hóa chậm.
• Ruột trống: gần như chỉ còn một sợi chỉ mờ, không thấy thức ăn – cần xem thêm các dấu hiệu đi kèm mới kết luận được nguyên nhân.

Nhìn phân trong nhá cũng là nhìn ruột

Phân tôm khỏe dài, dai, kéo thành sợi không đứt. Khi thấy phân tôm đứt khúc trên nhá, phân nhợt màu hoặc có sợi trắng lều bều, đó chính là dấu hiệu tôm bị đường ruột đang có vấn đề – đọc phân cũng nhanh và chuẩn không kém đọc ruột trực tiếp.

Soi ruột tôm lúc nào mới chuẩn? Sai giờ là đọc sai bệnh

Đây là điều nhiều bà con hay bỏ qua nhất: soi ruột phải làm sau khi cho ăn 1-2 tiếng, lúc đó ruột đầy nhất và phản ánh đúng sức ăn thật. Soi trước bữa ăn hoặc soi sau 4-5 tiếng thì ruột trống là chuyện bình thường, đừng vội hoảng mà đổ men tứ tung.

Quy trình soi Thiện vẫn làm mỗi ngày, chỉ mất 2 phút:

• Bước 1: Nhấc nhá nhẹ nhàng, tránh làm tôm hoảng loạn.
• Bước 2: Bắt ngẫu nhiên 10-15 con, lấy cả những con tấp dạt bờ nếu có.
• Bước 3: Cầm ngược sáng mặt trời hoặc soi đèn pin, quan sát sợi ruột từ đầu tới đuôi.
• Bước 4: Đếm số con ruột đứt/trống trên tổng số con soi.
• Bước 5: Ghi vào sổ theo ngày để so sánh xu hướng.

Về ngưỡng, Thiện nói theo kinh nghiệm đi ao chứ không phải chuẩn ngành: soi 10 con mà chỉ lác đác 1 con ruột xấu thì theo dõi thêm vài ngày; tầm 2-3 con là bắt đầu phải can thiệp, đừng để lâu; quá một phần ba số con soi ruột đứt hoặc trống thì hạ cữ ăn ngay rồi tính tiếp. Muốn soi đúng giờ, đúng nhịp thì nên nắm thêm cách canh nhá cho tôm đúng thời gian – canh nhá sai giờ thì soi ruột cũng sai theo.

Bảng đọc ruột: mỗi kiểu ruột chỉ về một nguyên nhân khác nhau

Đây là phần Thiện muốn bà con lưu lại kỹ nhất, vì phần lớn trang hướng dẫn chỉ nói chung chung “ruột bất thường là bệnh”, chứ không chỉ rõ nhìn kiểu nào thì nghĩ tới bệnh gì.

Ruột đứt khúc, đứt đoạn như chuỗi hạt

Đây là dấu hiệu tôm bị đứt khúc đường ruột phổ biến nhất. Nguyên nhân thường do thức ăn kém chất lượng, cám bị ẩm mốc, hoặc tôm ăn phải xác tảo tàn trong ao. Đường ruột tôm bị đứt khúc kiểu này thường là viêm nhẹ, xử lý sớm sẽ ổn định nhanh.

Ruột đứt khúc dai dẳng do trùng hai tế bào (gregarine)

Có những ao trộn men mãi mà ruột vẫn đứt khúc, đứt hoài không dứt, tôm ăn chậm dần – lúc đó bà con phải nghĩ tới trùng hai tế bào (gregarine) ký sinh trong đường ruột. Đây là thủ phạm hay bị bỏ sót, cũng là nguyên nhân thường gặp của ruột đứt khúc kèm ruột xoắn lò xo. Ca này trộn men không thôi thì bao nhiêu ngày cũng không hết, vì gốc bệnh chưa gỡ.

Hướng xử lý: diệt ốc, hàu, các vật chủ trung gian trong ao và ao lắng; xiphong đáy ao tôm thật kỹ để lấy hết mùn bã; tẩy ký sinh theo hướng dẫn của kỹ thuật viên trước, ổn rồi mới quay lại trộn men gây dựng lại nền ruột.

Ruột trống hoàn toàn, chỉ còn sợi chỉ mờ

Tôm bị trống đường ruột, tôm bị rỗng ruột có hai nhánh nguyên nhân hoàn toàn khác nhau – bỏ ăn hay do vi khuẩn, Thiện sẽ nói kỹ ở phần dưới, đừng vội kết luận.

Ruột xoắn lò xo, ruột cong, ziczac ở khúc đuôi

Ruột tôm xoắn lò xo hoặc tôm bị ruột cong là dấu hiệu nhu động ruột đang rối loạn, thành ruột bị kích ứng do vi khuẩn, độc tố tảo hoặc ký sinh trùng, thường đi kèm gan nhợt màu. Đây là nhánh còn ít bà con để ý nhưng lại khá phổ biến khi ao có tảo dày hoặc nước bẩn kéo dài.

Ruột đứt kèm phân nhợt, có sợi trắng

Đây là báo động đỏ – để nguyên như vậy thì chỉ vài ngày là có thể chuyển sang phân trắng, phải hành động ngay chứ không chần chừ. Bà con nên đọc kỹ thêm bài bệnh phân trắng trên tôm để nắm phác đồ chuyển tiếp.

Ruột đứt kèm gan nhợt, gan teo, tôm chậm lớn

Khi ruột đứt đi cùng gan nhợt màu, gan teo nhỏ, tôm ăn yếu dần theo ngày và size phân đàn rõ, đây là dấu hiệu cần cảnh giác với bệnh EHP khiến tôm chậm lớn. Thiện nói thẳng để bà con khỏi hiểu nhầm: EHP là bào tử trùng ký sinh trong gan tụy, men vi sinh KHÔNG diệt được EHP – men chỉ hỗ trợ giữ nền ruột và gan cho tôm đỡ suy thêm. Nghi EHP thì phải gửi mẫu xét nghiệm PCR để xác định, rồi đi phác đồ thảo dược EHP riêng (tạt kết hợp trộn), chứ trộn hai loại men là không đủ. Đồng thời đọc thêm bệnh gan trên tôm để loại trừ dần nguyên nhân.

Ruột trống do bỏ ăn và ruột trống do vi khuẩn khác nhau thế nào?

Đây là chỗ dễ nhầm nhất, nhầm là xử lý sai thuốc, tốn tiền mà không trúng bệnh.

Ruột trống do bỏ ăn / môi trường: nhá còn cám thừa, tôm vẫn bơi khỏe, vỏ sáng bóng, gan còn giữ màu đậm. Thường xảy ra sau mưa lớn, sau đợt lột xác đồng loạt, hoặc khi khí độc NO2, NH3 tăng cao, oxy tụt về đêm. Trường hợp này bà con tôm bỏ ăn ruột trống thì phải xử lý môi trường trước, đừng vội đổ men trị vào.

Ruột trống do vi khuẩn Vibrio trong ao tôm: nhá sạch bóng, cám ăn hết mà ruột vẫn trống, tôm có dấu hiệu tấp mé, ruột đứt khúc từng đoạn, phân nhợt màu, gan cũng nhạt theo. Soi 10 con thấy 3-4 con ruột trống kiểu này là phải can thiệp đường ruột và gan ngay, không chờ thêm.

Ngoài ra tôm ăn tảo độc đứt ruột cũng là nguyên nhân hay gặp khi ao tảo tàn nhiều. Muốn hiểu sâu hơn về gốc rễ, bà con đọc thêm tôm bỏ ăn do nguyên nhân gì, và nếu nghi khí độc thì xem thêm khí độc NO2 trong ao tôm.

Tôm bị đứt ruột thì mất bao nhiêu tiền?

Ao bạt 1.000 m² thả khoảng 200.000 con, mỗi ngày ăn kém đi 20-30% là hụt cám, hụt luôn cả ngày nuôi. Đứt ruột kéo dài 5-7 ngày không xử lý, tôm bắt đầu phân đàn, size chênh lệch rõ, FCR đội lên – đến ngày thu hoạch chênh lệch có thể lên tới cả chục triệu đồng. Nặng hơn thì phải thu non để cắt lỗ. Đây chính là nguyên nhân tôm chậm lớn mà nhiều bà con không ngờ tới, chỉ vì bỏ qua vài ngày soi ruột.

Nếu muốn tìm hiểu thêm các nguyên nhân khác khiến tôm chậm lớn ngoài đường ruột, bà con xem thêm bài nguyên nhân tôm chậm lớn.

Cách xử lý khi tôm bị đứt ruột: 5 bước làm theo thứ tự

Thiện nhấn mạnh trước: đây là hướng xử lý hỗ trợ giảm tình trạng đứt ruột cho ca thường, không phải cam kết khỏi tuyệt đối – kết quả còn tùy nền đáy và chất lượng nước từng ao. Ao đang có dấu hiệu ca cấp ở khối cảnh báo phía trên thì làm theo khối đó, đừng làm theo 5 bước này.

• Bước 1 – Giảm cữ ăn 30-50% ngay: không cắt sạch đột ngột trừ khi tôm tấp bờ nhiều, canh nhá dày hơn để theo dõi sát.
• Bước 2 – Xử lý nước và đáy trước: xiphong đáy, tăng oxy, kiểm tra NO2, NH3, H2S. Đáy dơ và tảo tàn là gốc rễ của phần lớn ca đứt ruột. Bà con tham khảo vi sinh xử lý đáy ao loại nào tốt, hoặc nếu ao nước nhớt, tảo dày thì xem thêm vi sinh carbon cho tôm. Lưu ý quan trọng: vi sinh đánh xuống ao có tiêu hao oxy, nên đánh vào 8-9h sáng và phải chạy quạt mạnh – tôm đang yếu ruột mà đánh vi sinh đáy không tăng quạt thì rất dễ ngạt về đêm.
• Bước 3 – Trộn men đường ruột và men gan vào cám (chi tiết liều dùng ở phần dưới).
• Bước 4 – Soi lại sau 3 ngày: đếm lại tỉ lệ ruột đứt/trống trên 10 con, ghi nhật ký ao để so sánh.
• Bước 5 – Nếu xuất hiện sợi phân trắng thì chuyển phác đồ phân trắng ngay, không chờ thêm. Xem thảo dược trị phân trắng cho tôm.

Trộn men gì cho tôm bị đứt ruột? Liều dùng cụ thể

Nhiều bà con hỏi Thiện thuốc trị đứt ruột cho tôm loại nào tốt, thuốc trị trống đường ruột tôm mua ở đâu – Thiện nói thật lòng: đường ruột không nên dùng kháng sinh bừa, càng dùng bừa tôm càng lười ăn, nền ruột càng yếu. Đi bằng men vi sinh đường ruột cho tôm kết hợp men gan là hướng bền và rẻ hơn nhiều.

Trộn thế nào cho men không bay mất

Hòa với nước sạch, không dùng nước nóng, không dùng nước ao. Áo đều lên cám, để 10-15 phút cho ngấm, sau đó bọc thêm dầu mực hoặc chất kết dính để men bám chắc vào hạt cám. Trộn xong nên cho ăn trong ngày, tránh phơi nắng làm men mất tác dụng.

Một điều bà con hay quên mà Thiện nhắc hoài: không trộn men và không dùng men cùng đợt với kháng sinh hay thuốc diệt khuẩn – kháng sinh giết luôn lợi khuẩn trong men, tiền men coi như đổ xuống ao. Nếu buộc phải diệt khuẩn nước hoặc đang trong đợt kháng sinh, hãy để cách ra ít nhất 2-3 ngày rồi mới quay lại trộn men.

Bà con nào muốn tìm hiểu thêm dòng sản phẩm hỗ trợ toàn diện gan và ruột cùng lúc, xem thêm vi sinh gan ruột cho tôm hoặc men vi sinh đường ruột cho tôm để so sánh và chọn loại phù hợp với ao nhà mình.

Phòng đứt ruột: 6 việc làm quanh năm cho đỡ phải chữa

• Bảo quản cám nơi khô ráo, không để ẩm mốc.
• Không để tảo tàn kéo dài trong ao, tránh tôm ăn phải xác tảo độc.
• Xiphong đáy đều tay, định kỳ theo lịch, không để bùn đen tích tụ và không để ốc, hàu bám sinh sôi.
• Giữ oxy ổn định về đêm, đặc biệt các ao mật độ cao.
• Trộn men định kỳ theo liều phòng đã nêu ở trên, đừng đợi bệnh mới dùng.
• Sau mưa lớn hoặc sau đợt lột xác đồng loạt, chủ động hạ cữ ăn thay vì chờ tôm bỏ ăn mới giảm.

Câu hỏi thường gặp về tôm bị đứt ruột

Tôm bị đứt ruột là bệnh gì, có nguy hiểm không?

Đây là dấu hiệu đường ruột đang bị viêm hoặc rối loạn, do thức ăn kém, môi trường xấu, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng đường ruột. Không xử lý sớm có thể chuyển sang phân trắng, ảnh hưởng nặng tới tốc độ lớn của cả đàn tôm.

Soi ruột tôm lúc nào là chuẩn nhất – trước hay sau khi cho ăn?

Nên soi sau khi cho ăn 1-2 tiếng, lúc ruột đầy nhất và phản ánh đúng tình trạng ăn thật của đàn tôm.

Tôm bị đứt ruột có phải giảm hoặc cắt cữ ăn không?

Ca thường thì giảm 30-50% cữ ăn ngay khi phát hiện, không cắt hoàn toàn, đồng thời canh nhá dày hơn để theo dõi sát. Riêng ca cấp – tôm rớt đáy hàng loạt, gan teo trắng hoặc nhũn – thì phải cắt ăn, chạy quạt hết công suất và gọi kỹ thuật ngay.

Tôm bị đứt ruột nên dùng thuốc trị trống đường ruột tôm loại nào, liều bao nhiêu?

Thiện khuyên đi bằng men thay vì kháng sinh: Men Nhu Động Ruột Thiện Mũ Cối 237.000đ/gói 200g, khi ruột yếu dùng 1 gói/100kg thức ăn, 2 lần/ngày, liên tục 3-5 ngày. Nên trộn kèm Men Vi Sinh Gan nếu thấy gan nhợt màu.

Đứt ruột để lâu có chuyển thành phân trắng không?

Có. Nếu ruột đứt kèm phân nhợt màu, có sợi trắng mà không xử lý, chỉ vài ngày là có thể chuyển sang phân trắng. Xem thêm bệnh phân trắng trên tôm để nắm phác đồ chuyển tiếp.

Lời Thiện nhắn bà con

Thiện nuôi tôm bao nhiêu năm nay, ngày nào cũng nhấc nhá. Cái ruột con tôm nó báo trước cả tuần, mình chịu khó soi thì đỡ mất tiền, đỡ mất công. Đừng đợi đến lúc tôm tấp mé mới cuống lên.

Bà con soi ruột thấy nghi ngờ chỗ nào chưa chắc, cứ chụp ảnh con tôm và ảnh ao gửi Thiện qua Zalo, Thiện xem giúp miễn phí. Ship toàn quốc, đại lý có chính sách riêng.

💬 Nhắn Zalo Thiện — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối

🔗 Bài cùng chủ đề nên đọc

• Men Vi Sinh Đường Ruột Cho Tôm: Ăn Khỏe, Ngừa Phân Trắng
• Bệnh phân trắng trên tôm: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử lý dứt điểm
• Thảo Dược Trị Phân Trắng Cho Tôm: Dứt Điểm, Chống Tái Phát
• Tôm bỏ ăn: 6 nguyên nhân khiến nhá trống, xử lý dứt điểm
• Cách Xử Lý Khí Độc Trong Ao Nuôi Tôm: NH3, NO2, H2S