Ao cải tạo sạch bong, nước trong vắt, bà con thả 300.000 post xuống. Sáng hôm sau tôm giống rớt đáy từng lớp. Không phải bệnh, cũng không phải giống xấu. Thủ phạm là clo dư còn trong nước.
Chlorine trong ao tôm là con dao hai lưỡi. Đánh đúng thì diệt khuẩn mạnh nhất lúc cải tạo. Tính sai liều hoặc chờ sai ngày thì nó giết tôm giống nhiều nhất. Mất một mẻ giống, mất tiền cải tạo, lỡ thêm 15-20 ngày lịch vụ, nghĩ tới là thấy xót ruột.
Bài này Thiện gom hết lại: chlorine có mấy loại, đánh mấy kg, chờ bao lâu, trung hòa ra sao, test clo dư thế nào và 4 sai lầm làm chết tôm giống. Nói trước để bà con khỏi hiểu lầm: Thiện Mũ Cối không bán chlorine. Thiện viết bài vì thấy quá nhiều ao mất giống oan.
Chlorine trong ao tôm là gì, có mấy loại?
Chlorine (clo) là chất diệt khuẩn dựa vào clo hoạt tính. Nó diệt vi khuẩn, virus, nấm, tảo và cả động vật phù du mang mầm bệnh. Ngoài ao tôm hay gặp mấy loại sau:
- Bột Calcium hypochlorite 70%: phổ biến nhất ở ao tôm, tan trong nước, có cặn canxi lắng lại.
- Viên nén TCCA 90%: tan chậm, hay dùng cho ao lắng, hồ nhỏ.
- Nước Javel (NaOCl): yếu, bay hơi nhanh, ít ai dùng cho ao lớn.
Con số “70%” là hàm lượng clo hoạt tính. Bao ghi 70% mà để lâu, bị ẩm, bốc mùi yếu thì thực tế có khi chưa tới 50%. Chỗ này Thiện sẽ quay lại ở phần sai lầm số 4.
Khi nào nên và KHÔNG nên đánh chlorine trong ao tôm?
Nên đánh: cải tạo đầu vụ, xử lý nước lắng, ao vừa có dịch
Chlorine là bước “xoá sổ” mầm bệnh của vụ trước, nhất là ao vừa dính đốm trắng, TPD hay tôm chết sớm. Bà con xem thêm quy trình cải tạo ao nuôi tôm đầu vụ để nắm các bước phơi đáy, bón vôi, cấp nước. Bài này chỉ đi sâu riêng chlorine. Nước cấp qua ao lắng cũng nên xử lý, xem xử lý nước ao lắng trước khi cấp.
Không nên đánh: ao đang có tôm, ao đã cấy vi sinh, ao vừa bón vôi vào nước
Chlorine không phân biệt vi khuẩn xấu hay tốt. Đánh xuống là quét trắng cả hệ vi sinh đáy. Ao vừa bón vôi vào nước thì pH cao, nhất là khi pH trên 8, hiệu lực của clo tụt mạnh, tốn thuốc mà diệt không tới. Ao đang có tôm thì tuyệt đối không đánh, Thiện nói kỹ ở phần sai lầm.
Liều chlorine cải tạo ao tôm bao nhiêu ppm? Cách tính kg theo khối nước
Theo tài liệu kỹ thuật phổ biến, liều tham khảo để cải tạo, diệt khuẩn triệt để là 20-30 ppm. Ao vừa có dịch thì lấy mức cao khoảng 30 ppm. Ao sạch, nước đã lắng thì lấy mức khoảng 20 ppm. Đây chỉ là liều tham khảo, bà con luôn đọc theo nhãn bao của nhà sản xuất.
Công thức: kg chlorine = ppm × m³ nước ÷ 1.000 ÷ (% hoạt tính ÷ 100)
Ví dụ ao 1.000 m³ nước, muốn 25 ppm, dùng bột 70%: 25 × 1.000 ÷ 1.000 = 25 kg clo nguyên chất. Chia cho 0,7 ra khoảng 36 kg bột 70%. Mức 20 ppm cần khoảng 29 kg, mức 30 ppm cần khoảng 43 kg.
Lưu ý quan trọng: tính theo khối nước thật (diện tích mặt nước × độ sâu nước), không tính theo diện tích đất. Nhiều bà con tính nhầm chỗ này nên thiếu thuốc hoặc dư thuốc.
| Thể tích nước | 20 ppm | 25 ppm | 30 ppm |
|---|---|---|---|
| 1.000 m³ | ≈ 29 kg | ≈ 36 kg | ≈ 43 kg |
| 2.000 m³ | ≈ 57 kg | ≈ 71 kg | ≈ 86 kg |
| 3.000 m³ | ≈ 86 kg | ≈ 107 kg | ≈ 129 kg |
Bảng trên tính cho bột 70%, làm tròn, chỉ để tham khảo.
Cách đánh chlorine đúng: pH, thời điểm, quạt nước
- Đo pH trước. pH dưới 7,5 thì clo diệt khuẩn hiệu lực cao nhất. pH trên 8 giảm mạnh. Không bón vôi vào nước cùng ngày hoặc ngay trước khi đánh clo; còn vôi đáy lúc phơi ao thì vẫn làm bình thường theo quy trình cải tạo. Đợi trung hòa xong mới nâng pH, kiềm. Bà con xem cách chỉnh độ kiềm và pH về chuẩn.
- Chọn trời râm, chiều mát hoặc sáng sớm. Nắng gắt có tia UV phá clo nhanh, hao thuốc.
- Hòa tan trong xô, thùng rồi tạt đều mặt ao. Chạy quạt mạnh 20-30 phút ngay sau khi tạt để trộn đều. Sau đó có thể tắt quạt vài giờ cho clo “ngâm” diệt khuẩn, rồi mở quạt lại để xả clo.
- Ao nhiều NH3, nhiều chất hữu cơ, nhiều phù sa thì clo bị tiêu hao nhiều (NH3 còn tạo chloramine bền, lâu bay), lấy liều ở mức cao của khung tham khảo.
- Bảo hộ: khẩu trang, kính, găng tay, không đứng đầu gió khi rải.
- Không trộn chung với BKC, formol, thuốc tím trong cùng một lần. Phần này Thiện sẽ nói riêng ở bài sau.
Đánh chlorine bao lâu thì thả tôm? Cách trung hòa clo dư trước khi thả
Nguyên tắc vàng của Thiện: thả theo kết quả test clo dư bằng 0, không thả theo ngày. Khung chờ tham khảo là 5-7 ngày nếu có nắng và chạy quạt. Trời âm u, ao sâu, ao nhiều NH3 và chất hữu cơ (clo bám thành chloramine bền) thì có thể lâu hơn.
Ba cách khử clo dư
- Sục khí, chạy quạt liên tục: clo bay hơi tự nhiên, cách rẻ nhất.
- Phơi nắng: tia UV phân hủy clo, kết hợp quạt thì nhanh hơn.
- Natri thiosulfate (Na2S2O3): dùng khi cần thả gấp. Pha theo hướng dẫn trên bao, dùng xong vẫn phải test lại.
Test clo dư trước khi thả giống: bắt buộc
Dùng test kit clo (DPD hoặc OTO) hoặc giấy thử. Lấy mẫu ở 3 điểm trong ao và cả tầng đáy. Cách nhiều bà con vẫn làm là thả thử 50-100 con post trong vèo hoặc xô nước ao 12-24 giờ, thấy sống khỏe hết mới thả đại trà.
Khi clo dư về 0, bà con cấp thêm nước ao lắng nếu cần, chỉnh kiềm và pH, rồi mới cấy vi sinh, gây màu. Chọn được mẻ giống tốt cũng quan trọng không kém, xem thêm bài chọn được mẻ tôm giống khỏe.
4 sai lầm khi dùng chlorine trong ao tôm làm chết tôm giống
Thiện thấy bà con mất giống vì chlorine chủ yếu rơi vào 4 chỗ này.
Sai lầm 1: Thả giống khi clo dư còn trong nước
Nước nhìn trong vắt là tưởng sạch. Post rớt sau 12-48 giờ, đục cơ, cong thân. Cách sửa: test bằng 0 mới thả, và thả thử trước.
Sai lầm 2: Đánh chlorine khi ao đang có tôm
Dù liều thấp vẫn gây sốc mang, tôm rớt đáy, tảo sụp kéo theo thiếu oxy. Trong vụ phải chuyển sang chất diệt khuẩn dịu hơn, Thiện nói ở phần sau.
Sai lầm 3: Đánh chlorine chung ngày với vi sinh, khoáng, vôi
Clo giết sạch vi sinh vừa cấy, tiền vi sinh đổ sông đổ biển. Vôi đẩy pH lên làm clo mất hiệu lực. Khoáng và chất hữu cơ cũng tiêu hao clo. Thứ tự đúng là: clo, chờ, test, chỉnh kiềm và pH, vi sinh, rồi màu nước.
Sai lầm 4: Mua chlorine kém chất lượng, hàm lượng không đủ
Bao ghi 70% nhưng vón cục, mùi hăng yếu, để lâu bị ẩm thì thực tế có khi chỉ 40-50%. Bà con đánh đủ kg mà mầm bệnh vẫn sống, vụ sau dịch quay lại. Bao còn kín, hạt khô tơi, mùi sốc, mua ở nơi uy tín. Đánh xong nên test clo ngay để kiểm tra có đạt ppm chưa. Lưu ý: test kit DPD/OTO thông dụng chỉ đọc tối đa khoảng 5-10 ppm, ở mức 20-30 ppm thuốc thử bị tẩy màu, báo 0 giả, bà con lại tưởng mua phải thuốc giả. Vậy nên phải pha loãng mẫu 5-10 lần với nước sạch rồi test, kết quả nhân ngược lại số lần pha loãng.
Ao anh chị vừa đánh clo mà chưa chắc đã thả được chưa? Gửi ảnh test nước qua Zalo 0977 586 863 để Thiện xem giúp miễn phí. Sản phẩm xử lý sau cải tạo xem tại www.thienmucoi.com.
💬 Zalo Thiện 0977 586 863 — tư vấn miễn phí
Sau chlorine phải làm gì: cấy lại vi sinh đáy, gây màu và dùng gì thay chlorine trong vụ
Cấy lại vi sinh xử lý đáy ao, bước bà con hay bỏ qua
Sau chlorine, đáy ao gần như “đất chết”. Nếu không cấy lại, vi khuẩn gây bệnh như Vibrio dễ tái chiếm nhanh hơn vi sinh có lợi. Bà con hay hỏi Thiện men vi sinh cấy lại sau khi đánh chlorine nên chọn loại nào, xem so sánh chi tiết ở bài vi sinh xử lý đáy ao loại nào tốt sau cải tạo.
🌿 Vi Sinh Xử Lý Đáy Ao – Thiện Mũ Cối (gói 5kg)
Thành phần Bacillus licheniformis và tinh bột làm chất mang. Giúp sạch đáy ao, sạch nấm đồng tiền, sạch nhớt bạt, giảm bùn đen, hỗ trợ khử H2S, NH3, NO2 và cân bằng tảo. Giá 865.000đ/gói, mua 5 tặng 1.
Liều dùng: rải trực tiếp 1 gói 5kg cho 5.000 m³ nước, định kỳ 7-10 ngày/lần. Cấy lần đầu khi test clo dư bằng 0.
Gây màu nước lại trước khi thả
Nước sau clo trong vắt, không có tảo thì tôm giống dễ stress, dễ cắn nhau. Bà con gây màu bằng vi sinh kết hợp nguồn carbon, khoảng 3-5 ngày thấy nước lên màu trà hoặc vàng lục thì thả. Xem cách gây màu nước ao tôm sau cải tạo và vi sinh carbon cho tôm để gây màu và giữ nước.
Trong vụ nuôi: diệt khuẩn bằng Iodin dịu hơn chlorine
Chlorine chỉ dành cho lúc cải tạo, ao trống. Khi ao đã có tôm, bà con chuyển sang Iodin (iodine). So sánh nhanh chlorine và Iodin trong nuôi tôm:
| Tiêu chí | Chlorine | Iodin |
|---|---|---|
| Thời điểm dùng | Cải tạo, ao trống, nước lắng | Trong vụ nuôi |
| Tác động lên tôm | Sốc mạnh, không dùng khi có tôm | Dịu hơn |
| Tác động lên vi sinh | Quét sạch | Ảnh hưởng nhẹ hơn, nên cấy lại vi sinh sau 48 giờ |
| Cần trung hòa trước khi thả | Có | Không |
🌿 Iodin sát trùng – Thiện Mũ Cối
Dùng diệt khuẩn định kỳ trong vụ, nhất là trước giai đoạn tôm dễ bệnh, hỗ trợ giảm Vibrio. Hàng nguồn Trung Quốc, Thiện trực tiếp nhập và dùng. Giá 248.000đ, mua 10 tặng 1.
Liều phòng: theo hướng dẫn trên nhãn chai, nhắn Zalo Thiện kèm số khối nước để được chỉ liều đúng.
Liều trị: theo nhãn chai; ao đang có tôm bệnh thì gửi ảnh và số khối nước cho Thiện tính liều, không tự tăng liều.
Sản phẩm hỗ trợ, không cam kết trị bệnh.
Chi tiết cách xử lý trong vụ, bà con đọc bài cách diệt khuẩn nước ao tôm đang có tôm an toàn.
Câu hỏi thường gặp về chlorine trong ao tôm
Đánh chlorine bao lâu thì thả tôm giống được?
Tham khảo 5-7 ngày nếu có quạt và nắng. Chuẩn nhất là test clo dư bằng 0 và thả thử post sống khỏe sau 24 giờ rồi mới thả đại trà.
Chlorine 70% đánh bao nhiêu kg cho ao 1.000 m³?
Theo liều tham khảo 20-30 ppm thì khoảng 29-43 kg bột 70% cho 1.000 m³ nước. Công thức: ppm × m³ ÷ 1.000 ÷ 0,7.
Sau khi đánh chlorine nên cấy men vi sinh loại nào?
Chlorine quét sạch hệ vi sinh nên bắt buộc cấy lại. Bà con ưu tiên vi sinh xử lý đáy ao gốc Bacillus, ví dụ Vi Sinh Xử Lý Đáy Ao Thiện Mũ Cối 1 gói 5kg cho 5.000 m³, cấy khi clo dư bằng 0, sau đó gây màu nước bằng vi sinh carbon.
Có được đánh chlorine khi ao đang có tôm không? Trong vụ nên dùng chlorine hay iodine?
Không đánh chlorine khi ao có tôm, dù liều thấp. Trong vụ bà con chuyển sang Iodin dịu hơn, liều Thiện báo riêng theo khối nước ao. Chlorine chỉ dùng cho cải tạo ao và xử lý nước ao lắng.
Làm sao biết nước ao còn clo dư trước khi thả giống?
Dùng test kit DPD hoặc giấy thử ở 3 điểm và tầng đáy, kết hợp thả thử post trong vèo 12-24 giờ.
Lời Thiện nhắn bà con
Chlorine là bước đầu vụ. Làm đúng một lần thì cả vụ nhẹ đầu, làm sai là mất giống trước khi kịp cho ăn cữ đầu. Thiện không bán chlorine, nhưng khâu sau clo như cấy đáy, gây màu, diệt khuẩn trong vụ là việc Thiện làm hằng ngày cùng bà con.
Ao nào đang cải tạo hay vừa đánh clo xong, bà con cứ chụp ảnh ao, ảnh kết quả test gửi qua Zalo 0977 586 863, Thiện xem trực tiếp và tư vấn miễn phí. Bài tiếp theo Thiện sẽ nói về thuốc tím và BKC trong ao tôm.
Thiện Mũ Cối
💬 Nhắn Zalo Thiện — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối