Cách tính lượng thức ăn cho tôm thẻ: đừng đốt tiền xuống ao

Cách tính lượng thức ăn cho tôm thẻ là việc bà con làm mỗi ngày, nhưng cũng là chỗ đốt tiền nhanh nhất cả vụ nuôi. Cám chiếm 50–60% chi phí một vụ tôm thẻ — vậy mà phần lớn ao vẫn cho ăn “theo cảm giác”: thấy tôm bơi khỏe thì đổ thêm, thấy trời đẹp thì đổ thêm, thấy hàng xóm đổ nhiều thì cũng đổ nhiều. Hậu quả là cám dư nằm dưới đáy ao, thối rữa, sinh khí độc, rồi chính bao cám đó quay lại làm tôm chậm lớn.

1. Cho tôm ăn sai — khoản lỗ âm thầm nhất của cả vụ nuôi

Có bác gọi cho Thiện, than tôm 70 ngày mà không lớn, cám thì ngày nào cũng đổ đầy. Thiện hỏi lại một câu: bác canh nhá mấy phút? Bác im lặng. Đó là câu chuyện của rất nhiều ao — cho ăn nhiều nhưng không biết tôm có ăn hết hay không, tiền cứ trôi xuống đáy ao mà không hay. Nói cách khác, cho tôm ăn dư thừa gây khí độc, bà con mất tiền hai lần: một lần mua cám, một lần mua thuốc xử lý hậu quả của chính bao cám đó.

Có 3 kiểu mất tiền do cho ăn sai mà bà con hay bỏ qua:

• Cám dư tan trong nước — chưa kịp tôm ăn đã rã ra, coi như đổ tiền xuống ao.
• Cám dư lắng đáy rồi thối — sinh khí độc, phải tốn thêm tiền vi sinh xử lý mới cứu được đáy ao.
• Cho ăn thiếu — tôm đói, chậm lớn, vụ nuôi kéo dài thêm, tốn thêm tiền điện quạt, tăng rủi ro dịch bệnh vào cuối vụ.

Đây chính là lúc chỉ số FCR (hệ số chuyển đổi thức ăn) lộ ra là “hoá đơn thật” của cả vụ nuôi. Ví dụ minh hoạ cho dễ hình dung: để thu 1 tấn tôm, FCR 1,1 cần khoảng 1,1 tấn cám, còn FCR 1,5 cần tới 1,5 tấn cám — chênh nhau 0,4 tấn cám chỉ vì quản lý cám lỏng lẻo. Với giá cám hiện nay, đó là một khoản tiền không nhỏ mà nhiều bác không để ý tới cho đến khi cân tôm cuối vụ.

Không ít trường hợp tôm chậm lớn không phải vì con giống hay thời tiết, mà chỉ vì cách cho ăn sai ngay từ đầu vụ. Bài này Thiện viết đủ bảng số, cách canh nhá, khi nào phải cắt cữ — bà con lưu lại soi từng ngày, đỡ phải chữa mò từng đợt.

2. Cách tính lượng thức ăn cho tôm thẻ theo ngày tuổi — công thức gốc

Muốn tính đúng, bà con làm theo 3 bước sau:

1. Ước số tôm còn trong ao = số post thả × tỉ lệ sống ước tính (thường dao động 60–85% tuỳ ao, tuỳ giai đoạn).
2. Ước trọng lượng bình quân 1 con — chài kiểm tra định kỳ để biết size (con/kg), từ đó suy ra tổng sinh khối = số con × trọng lượng 1 con.
3. Lượng cám/ngày = tổng sinh khối × % trọng lượng thân theo giai đoạn (xem bảng ở mục 2.2).

Ví dụ minh hoạ bằng số tròn (chỉ để bà con hình dung cách tính, không phải số cố định cho mọi ao): Ao thả 100.000 post, tỉ lệ sống ước 70% → còn khoảng 70.000 con. Chài lên thấy size 100 con/kg → mỗi con nặng khoảng 10 gram → tổng sinh khối = 70.000 × 10g = 700kg tôm. Size 100 con/kg trong bảng dưới đây ăn khoảng 3,5% trọng lượng thân/ngày, vậy lượng cám/ngày = 700kg × 3,5% = 24,5kg. Đây là số khởi điểm — còn phải canh nhá để tinh chỉnh, Thiện nói kỹ ở mục 3.

2.1 Giai đoạn 1–25 ngày: cho ăn theo bảng cữ, chưa tính theo trọng lượng thân

Giai đoạn đầu tôm còn quá nhỏ, chài chưa chính xác được nên bà con nên cho ăn theo lượng gam/100.000 post/ngày, tăng dần theo ngày tuổi (số này chỉ mang tính THAM KHẢO, còn tuỳ mật độ thả, màu nước và loại cám đang dùng). Đây cũng là lúc ao còn nhiều thức ăn tự nhiên (tảo, phù du), nếu đổ cám công nghiệp quá nhiều vừa phí tiền vừa làm nước dơ sớm hơn bình thường — ảnh hưởng ngay tới cách cho tôm ăn đúng cách suốt cả vụ về sau.

2.2 Bảng lượng thức ăn cho tôm theo ngày tuổi và % trọng lượng thân (THAM KHẢO)

Đây là bảng THAM KHẢO. Tốc độ lớn của tôm còn tuỳ mật độ, chất nước, loại cám nên ngày tuổi và size có thể lệch nhau giữa các ao. Con số cuối cùng luôn do cái nhá quyết định, không phải do bảng — bà con đọc tiếp mục 3 để biết cách chỉnh theo thực tế ao mình.

Bảng % trên có thể đối chiếu chi tiết hơn với lịch nuôi tôm thẻ theo ngày tuổi để canh cữ ăn khớp với từng giai đoạn phát triển. Ngoài ra, sinh khối trong ao còn phụ thuộc rất nhiều vào mật độ thả tôm thẻ chân trắng ngay từ đầu vụ — thả dày thì tổng cám cần mỗi ngày cũng tăng theo, phải tính lại chứ không áp cứng theo bảng.

2.3 Một ngày cho tôm thẻ ăn mấy cữ?

Giai đoạn tôm còn nhỏ (dưới 30 ngày) nên chia nhiều cữ, mỗi cữ lượng ít, để tránh dư thừa vì lúc này bộ máy tiêu hoá của tôm còn yếu. Càng về sau, giai đoạn tôm lớn (trên 60 ngày) thì giãn cữ ra, tăng lượng mỗi cữ, thường 4–5 cữ/ngày là phổ biến. Có thể cho ăn thêm cữ đêm khi tôm lớn, nhưng bắt buộc phải đảm bảo oxy hoà tan đủ — thiếu oxy mà vẫn cho ăn đêm thì tôm không tiêu hoá nổi, cám coi như bỏ phí. Bà con có thể xem thêm về oxy hòa tan trong ao nuôi tôm để biết ngưỡng an toàn trước khi quyết định cữ ăn đêm.

3. Cách canh nhá cho tôm chuẩn — cái thước đo trung thực nhất

Bảng % trọng lượng thân ở trên không bao giờ đúng 100% cho ao của bà con — vì còn phụ thuộc màu nước, nhiệt độ, sức khỏe tôm từng ngày. Cái nhá mới là thứ nói thật, không nói dối bà con bao giờ.

3.1 Lượng thức ăn cho vào nhá bao nhiêu gam mỗi cữ?

Lượng cám bỏ vào nhá tính theo tỉ lệ trên tổng cám của cữ đó, và tỉ lệ này tăng dần theo ngày tuổi vì tôm càng lớn càng cần theo dõi kỹ. Mức THAM KHẢO bà con hay dùng:

Con số trên chỉ để bà con có điểm xuất phát — mỗi hãng cám có khuyến cáo riêng, bà con nên hỏi thêm kỹ thuật của hãng cám đang dùng rồi chốt tỉ lệ cố định cho ao mình, dùng đều suốt vụ để so sánh được giữa các cữ. Số lượng nhá cần đặt tuỳ theo diện tích ao — ao càng rộng càng cần nhiều điểm nhá để đại diện đều cho cả ao. Vị trí đặt nhá cũng quan trọng: không đặt sát quạt nước (dòng chảy mạnh làm sai lệch kết quả), không đặt ở chỗ dễ đọng bùn (nhá bẩn, khó đọc kết quả chính xác).

3.2 Canh nhá tôm bao lâu thì kéo lên?

Lưu ý: mùa lạnh tôm ăn chậm hơn nên phải để nhá lâu hơn một chút so với mức trên; mùa nóng tôm ăn nhanh thì kéo sớm hơn để khỏi đánh giá sai kết quả.

3.3 Đọc kết quả nhá và tăng – giảm cám bao nhiêu phần trăm

Nguyên tắc vàng Thiện luôn nhắc bà con: tăng thì tăng chậm, giảm thì giảm dứt khoát — thà tôm hơi đói một cữ còn hơn đáy ao dơ cả tuần trời. Nếu bà con thấy tôm không vào nhá nhiều lần liên tiếp, rất có thể môi trường ao đang có vấn đề, nên kiểm tra ngay khí độc NO2 trong ao tôm trước khi nghĩ tới chuyện tăng giảm cám.

4. Khi nào PHẢI cắt cữ hoặc giảm cám cho tôm ăn

Có những thời điểm bắt buộc phải giảm cám hoặc cắt hẳn một cữ, dù bảng tính vẫn ra số bình thường:

• Trời mưa lớn kéo dài — nước phân tầng, độ mặn và pH tụt đột ngột, tôm stress, giảm 30–50% cữ ăn tuỳ mức độ mưa.
• Tôm đang lột đồng loạt — vỏ nổi trên mặt ao, tôm mềm vỏ — không ép ăn lúc này, tôm lột cần năng lượng để cứng vỏ chứ không phải để tiêu hoá.
• Khí độc NO2, NH3, H2S lên cao — tôm giảm bắt mồi tự nhiên, cố cho ăn thêm chỉ làm dư cám, dơ đáy thêm.
• Oxy thấp — sáng sớm tôm nổi đầu, hoặc quạt gặp sự cố ban đêm — cắt cữ ngay, ưu tiên chạy quạt cứu oxy trước.
• Nước đục sau mưa, tảo sập, nước đổi màu đột ngột — môi trường chưa ổn định, giảm cám chờ nước lắng lại.
• Tôm có dấu hiệu đường ruột — ruột đứt khúc, phân lỏng, phân trắng nổi trên mặt ao — giảm cám và xử lý đường ruột trước khi cho ăn lại bình thường.

Trường hợp cuối cùng bà con hay gặp nhất chính là bệnh phân trắng trên tôm — nếu thấy dấu hiệu này, việc đầu tiên là giảm cám chứ không phải đổ thêm thuốc rồi vẫn cho ăn như cũ.

5. Cho tôm ăn dư thừa gây khí độc như thế nào — chuỗi domino trong ao

Đây là chuỗi phản ứng mà rất nhiều ao đang lặp lại mà không biết: cám dư → lắng đáy, đáy dơ, bùn đen, nhớt bạt → vi khuẩn phân huỷ cám thừa sinh ra NH3 → NH3 chuyển hoá dần thành NO2 → NO2 cao làm tôm ngộp, giảm ăn → cám cữ sau lại thừa tiếp → vòng xoáy cứ thế lặp lại và ngày càng nặng hơn. Ở những vùng đáy yếm khí (thiếu oxy), cám thừa còn sinh thêm H2S — loại khí độc nguy hiểm nhất, có thể làm tôm chết nhanh nếu nồng độ cao.

Nỗi đau ở đây rất rõ: mỗi vòng xoáy này bà con vừa đốt tiền cám oan, vừa phải bỏ thêm tiền mua vi sinh xử lý nước, xử lý đáy — chưa kể tôm chậm lớn kéo dài cả vụ, tốn thêm tiền điện quạt mỗi ngày. Tính ra cuối vụ, khoản lỗ âm thầm này nhiều khi còn lớn hơn cả chi phí thuốc men chữa bệnh. Bà con có thể tìm hiểu thêm về khí độc NH3 trong ao tôm và cách quản lý môi trường ao nuôi tôm để cắt đứt vòng xoáy này càng sớm càng tốt.

6. FCR trong nuôi tôm là gì và cách hạ FCR

FCR (Feed Conversion Ratio) = tổng lượng cám đã cho ăn ÷ tổng trọng lượng tôm thu được. Ví dụ tròn số: vụ nuôi dùng hết 1.300kg cám, thu được 1.000kg tôm → FCR = 1,3. FCR càng thấp nghĩa là bà con bỏ ra ít cám mà thu về nhiều tôm — càng thấp càng lời.

6 việc giúp hạ FCR mà Thiện đã áp dụng và khuyên bà con làm theo:

1. Tính cám theo sinh khối thật (chài kiểm tra định kỳ) chứ không theo cảm tính.
2. Canh nhá đủ cữ, đều đặn, không bỏ qua ngày nào.
3. Cắt cữ đúng lúc khi có bất thường (mưa, lột, khí độc, thiếu oxy).
4. Giữ đáy ao sạch để tôm ăn hết cám, không lẫn cám cũ với cám mới.
5. Giữ oxy đủ để tôm tiêu hoá tốt, hấp thu trọn vẹn lượng cám đã ăn.
6. Trộn men đường ruột, men gan định kỳ để tôm hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, giảm phần cám “ăn vào mà không hấp thu hết”.

7. Men vi sinh trộn thức ăn cho tôm loại nào tốt để cám không bị “đốt” oan

Xem chi tiết tại men vi sinh đường ruột cho tôm.

Xem chi tiết tại vi sinh gan ruột cho tôm.

Xem chi tiết tại vi sinh xử lý đáy ao loại nào tốt.

Xem chi tiết tại men vi sinh xử lý khí độc NO2 cho tôm.

Lưu ý nhỏ để bà con khỏi nhầm ưu đãi: Men Vi Sinh Gan và Men Nhu Động Ruột là mua 10 tặng 1; Vi Sinh Xử Lý Đáy Ao là mua 5 tặng 1 — hai mức khác nhau, bà con đặt hàng nhớ chốt đúng số lượng.

8. Quy trình cho tôm ăn 1 ngày của Thiện — dán lên chòi cho dễ nhớ

1. Sáng sớm kiểm tra môi trường, màu nước, oxy trước khi tính cám ngày.
2. Tính lượng cám ngày theo sinh khối (số con × trọng lượng bình quân × % trọng lượng thân).
3. Chia lượng cám thành các cữ theo giai đoạn tuổi tôm.
4. Mỗi cữ bỏ một lượng cám nhất định vào nhá theo tỉ lệ đã chốt cho ao mình.
5. Canh nhá đúng giờ theo size tôm, đọc kết quả (sạch/vừa/thừa/không vào nhá).
6. Ghi sổ lượng cám đã cho ăn + kết quả nhá của từng cữ trong ngày.
7. Cuối tuần chài kiểm tra lại size tôm, tính lại sinh khối và điều chỉnh cám cho tuần tiếp theo.

Ghi sổ cám là việc rẻ nhất mà lời nhất trong cả quy trình quản lý thức ăn ao tôm thẻ chân trắng — cuối vụ nhìn lại cuốn sổ, bà con mới biết chính xác FCR thật của ao mình, từ đó rút kinh nghiệm cho vụ sau.

Câu hỏi thường gặp về cách tính lượng thức ăn cho tôm thẻ

Cách tính lượng thức ăn cho tôm thẻ theo ngày tuổi như thế nào cho đúng?

Tính theo 3 bước: ước số tôm còn sống trong ao, ước trọng lượng bình quân 1 con qua chài kiểm tra để ra tổng sinh khối, rồi nhân sinh khối với % trọng lượng thân theo giai đoạn (khoảng 7–8% khi tôm còn nhỏ, giảm dần xuống 1,8–2,2% khi tôm lớn). Kết quả này là điểm khởi đầu, sau đó phải canh nhá để tinh chỉnh cho từng ao.

Canh nhá tôm bao lâu thì kéo lên, nhá còn thừa cám thì tăng hay giảm?

Tôm nhỏ để nhá khoảng 2–2,5 giờ, tôm trung 1,5–2 giờ, tôm lớn 1–1,5 giờ. Nhá còn thừa cám thì giảm cám cữ sau. Tôm không vào nhá hoặc nhá còn nguyên là dấu hiệu báo động — nghi khí độc, thiếu oxy, tôm lột hoặc bệnh đường ruột — phải kiểm tra môi trường ngay, không được đổ thêm cám.

Khi nào phải cắt cữ, và cho tôm ăn dư thừa có gây khí độc NO2, NH3, H2S không?

Cắt hoặc giảm mạnh khi mưa lớn kéo dài, tôm lột đồng loạt, khí độc lên cao, oxy thấp, tảo sập. Cho ăn dư thừa có gây khí độc: cám dư lắng đáy phân huỷ sinh NH3, chuyển hoá thành NO2; vùng đáy yếm khí còn sinh thêm H2S — đây là nguyên nhân phổ biến khiến ao bị khí độc dù bà con không đổ thêm hoá chất nào.

Men vi sinh đường ruột cho tôm giá bao nhiêu, mua ở đâu?

Men Nhu Động Ruột – Thiện Mũ Cối gói 200g giá 237.000đ/gói, mua 10 gói tặng 1 gói; Men Vi Sinh Gan 180.000đ/gói, mua 10 gói tặng 1 gói. Bà con nhắn Zalo 0977 586 863 để Thiện tư vấn liều theo ao và gửi hàng tận nơi, hoặc xem sản phẩm tại www.thienmucoi.com.

Men vi sinh trộn thức ăn cho tôm loại nào tốt để giảm FCR?

Nên chọn men có chủng đường ruột rõ ràng như Clostridium butyricum và Enterococcus faecium (có trong Men Nhu Động Ruột – Thiện Mũ Cối) trộn định kỳ, kết hợp men gan để tôm hấp thu tốt hơn. Song song đó phải giữ đáy ao sạch bằng vi sinh xử lý đáy — cám dư dưới đáy chính là phần FCR bị đội lên mà bà con không thấy.

Lời Thiện nhắn bà con

Bảng số trong bài này chỉ là điểm xuất phát. Cái nhá và cuốn sổ ghi cám mới là thứ quyết định lời lỗ thật sự của vụ nuôi. Nuôi tôm hơn 10 năm, đi cùng hơn 10.000 hộ nuôi từ Kim Sơn, Giao Thủy, Tiền Hải ra tới Nghệ An, Khánh Hòa rồi vào Sóc Trăng, Bạc Liêu, Thiện thấy ao nào ghi sổ cám đều đặn là ao đó cuối vụ ít khi lỗ oan. Không ai đúng ngay từ vụ đầu tiên đâu bà con — nhưng cứ ghi chép đều đặn, vụ sau chắc chắn khá hơn vụ trước, cám không còn bị “đốt” oan xuống đáy ao nữa.

Bà con đang phân vân tăng hay giảm cám, cứ chụp ảnh cái nhá vừa kéo lên, chụp mặt ao và con tôm gửi qua Zalo 0977 586 863, Thiện xem trực tiếp rồi hướng dẫn cụ thể cho ao mình — tư vấn hoàn toàn MIỄN PHÍ, không mua gì cũng cứ nhắn.

💬 Nhắn Zalo Thiện — gửi ảnh ao, tư vấn miễn phí 🛒 Xem sản phẩm Thiện Mũ Cối

Thiện Mũ Cối

🔗 Bài cùng chủ đề nên đọc

• Kỹ thuật nuôi tôm thẻ chân trắng: đặc điểm, bệnh, cách phòng
• Cách kiểm tra sức khỏe tôm tại ao: bắt bệnh trước khi muộn
• Tôm bỏ ăn: 6 nguyên nhân khiến nhá trống, xử lý dứt điểm
• Nguyên nhân tôm chậm lớn: 90 ngày vẫn 100 con/kg là do đâu?
• Tôm lột không cứng vỏ: 6 nguyên nhân và cách chữa 3 ngày